Yasal veya atanmış mirasçı, mirasçılıkta üstün hakkına rağmen terekeyi ya da belirli bir tereke malını elinde tutan kişiye karşı miras sebebiyle istihkak davası açabilir. Bu dava, yalnız “mal murise aitti” iddiasına değil, davacının davalıya göre üstün mirasçılık sıfatına dayanır.
Davanın şartları nelerdir?#
TMK m. 637-639 uyarınca davacı yasal veya atanmış mirasçı olmalı; davalı terekeyi veya tereke malını mirasçı gibi elinde bulundurmalı ve taraflar arasında mirasçılık sıfatı ya da üstün miras hakkı çekişmesi bulunmalıdır. Hakim, mirasçılık uyuşmazlığını bu dava içinde çözebilir; güvence, tapuya şerh veya başka koruma önlemleri alabilir.
Dava kabul edilirse mal, zilyetlik hükümlerine göre geri verilir. Mal elden çıkarılmışsa yerine geçen değer, ürünler ve kötü niyetli zilyedin sorumluluğu ayrıca değerlendirilir.
Adi istihkaktan farkı nedir?#
Davacı ile davalı arasında kimin mirasçı olduğu konusunda çekişme yoksa ve iddia, tereke malının haksız biçimde alınmasına dayanıyorsa uyuşmazlık mirasta adi istihkak olabilir. Örneğin miras bırakanın vekili ölümden sonra banka hesabından para çekmişse, davacı üstün mirasçılık sıfatı ileri sürmüyor; terekeye ait paranın iadesini istiyor olabilir. Hukuki nitelendirme süre, taraf teşkili ve ispat bakımından önemlidir.
Zamanaşımı#
İyiniyetli zilyede karşı dava, davacının kendi mirasçılığını ve davalının terekeyi elinde tuttuğunu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl; her halde ölümün veya vasiyetnamenin açılmasının üzerinden on yıl geçmekle zamanaşımına uğrar. Kötü niyetli zilyede karşı üst süre yirmi yıldır. Somut olay adi istihkak niteliğindeyse bu özel süreler otomatik olarak uygulanmaz.
Uygulama örneği#
Sonradan bulunan vasiyetnameyle atanmış mirasçı olduğu anlaşılan kişi, tereke evini yasal mirasçı sıfatıyla elinde tutan kişiden isterse üstün mirasçılık iddiasına dayalı istihkak gündeme gelir. Buna karşılık herkesin mirasçıları kabul ettiği bir dosyada, bir kardeşin ölümden sonra hesaptan çektiği paranın iadesi adi istihkak veya alacak talebi olarak nitelendirilebilir.
Güncel ve dikkat çekici kararlar#
Ketmi verese ve kötü niyetli üçüncü kişide tapu iadesi mümkündür#
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi, 05.05.2025, E. 2025/1653, K. 2025/2362, mirasçının gizlenmesi sonucu oluşan yolsuz tescil zincirini incelemiştir. Daire, taşınmazı devralan şirketin taraflarla bağlantısı ve işlem koşulları nedeniyle iyi niyetli sayılamayacağını; TMK m. 1023 korumasından yararlanamayacağını kabul etmiştir. Davacının gizlenen miras payı oranında tapu iptali ve tescil kararı verilmesi gerektiği sonucuna varmıştır.
Üstün miras hakkı yoksa dava adi istihkaktır#
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 19.12.2024, E. 2024/640, K. 2024/5857, murisin ölümünden beş gün önce vekil tarafından hesaptan çekilen paranın iadesi talebini incelemiştir. Davacı, davalının mirasçılık sıfatına üstünlük ileri sürmeyip vekalet görevinin kötüye kullanılmasına dayanmıştır. Daire bu nedenle davayı adi istihkak olarak nitelendirmiş ve eksik delil incelemesi sebebiyle hükmü bozmuştur.
Ölümden sonra çekilen banka parası istihkak kurallarıyla araştırılır#
Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 10.10.2024, E. 2023/4552, K. 2024/4443, İsviçre banka hesabından murisin ölümünden sonra çekilen parayı değerlendirmiştir. İlk derece mahkemesinin olayı yalnız denkleştirme olarak ele almasını hatalı bulmuş; ölüm sonrası çekimlerin bilirkişiyle belirlenip adi istihkak hükümlerine göre karara bağlanmasını istemiştir. Kararın ilkesi, ölüm sonrası el koymanın sağlararası kazandırma sayılamayacağıdır.
Kararların soruya verdiği net cevap#
Miras sebebiyle istihkak davasının ayırt edici unsuru, davacının üstün mirasçılık hakkıdır. Mirasçılık çekişmesi yok ve sorun tereke parasının veya malının haksız alınmasıysa uyuşmazlık adi istihkaktır. Gizlenen mirasçı veya atanmış mirasçı, kötü niyetli zilyede karşı malın ve tapunun iadesini isteyebilir. Yanlış hukuki nitelendirme, davanın gereksiz biçimde reddine veya hatalı süre uygulanmasına yol açar.
Okuyucu için yapılacaklar listesi#
- Mirasçılık belgesi ve varsa vasiyetnameyi temin edin.
- Davalının malı hangi sıfatla elinde tuttuğunu belirleyin.
- Öğrenme tarihini ve iyiniyet durumunu belgeleyin.
- Tapuya şerh veya güvence gibi koruma önlemlerini değerlendirin.
- Miras sebebiyle istihkak ile adi istihkakı ayırın.
Sık sorulan sorular#
Dava hangi mahkemede açılır?#
Çekişmeli istihkak davası asliye hukuk mahkemesinde görülür; miras bırakanın son yerleşim yeri bakımından HMK m. 11 de değerlendirilir.
Mal üçüncü kişiye satılmışsa dava biter mi?#
Hayır. Üçüncü kişinin iyi niyeti, aynen iade ve yerine geçen değer talepleri ayrıca incelenir.
Bir mirasçı tek başına dava açabilir mi?#
Talebin bölünebilirliği, davalının mirasçı veya üçüncü kişi olması ve tereke temsilinin gerekip gerekmediği somut talebe göre belirlenir.
İç bağlantı önerileri#
- Mirasçılık Belgesi Nasıl İptal Edilir?
- Mirasta Denkleştirme Davası
- Miras Ortaklığına Temsilci Atanması
Kaynakça#
- Türk Medeni Kanunu m. 637-640, 1023
- Yargıtay 1. HD, E. 2025/1653, K. 2025/2362
- Yargıtay 7. HD, E. 2024/640, K. 2024/5857
- Yargıtay 7. HD, E. 2023/4552, K. 2024/4443
Son hukuki kontrol tarihi: 1 Eylül 2026
Bu metin genel hukuki bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığın özellikleri, süreler ve başvuru yolu ayrıca değerlendirilmelidir.