Bir borcun ödenmemesi veya sözleşmenin gereği gibi yerine getirilmemesi tek başına dolandırıcılık değildir. Dolandırıcılık için failin mal veya hizmet alınmadan önce ya da tasarruf anında hileli davranışla mağduru aldatması, bu aldatma nedeniyle malvarlığı zararı ve haksız yarar doğması gerekir.
Dolandırıcılığın ayırıcı unsurları#
TCK m.157 dört temel bağlantı arar: hileli davranış, aldanma, malvarlığı tasarrufu/zarar ve haksız yarar. İşin sonradan bozulması değil, mağdurun para veya malı verirken nasıl ve neden aldatıldığı önemlidir.
Sahte belge, var olmayan mal, gizlenen belirleyici gerçek, baştan itibaren ödeme niyetinin bulunmaması ve aynı yöntemin çok kişiye uygulanması cezai kastı gösterebilir. Buna karşılık gerçek ticari faaliyetin sonradan ekonomik sebeple aksaması çoğunlukla hukuk davası veya icra takibi konusudur.
TCK m.158, bilişim sistemi, banka, tacir veya şirket yöneticisi sıfatı gibi nitelikli halleri düzenler. İnternet kullanılmış olması her olayda otomatik olarak nitelikli hal oluşturmaz; sistemin hilenin aracı olup olmadığı incelenir.
Başvuru, uzlaştırma ve süre#
Basit dolandırıcılık CMK m.253 kapsamında uzlaştırmaya tabidir; nitelikli dolandırıcılık değildir. Şikayet koşulu bulunmamakla birlikte deliller bekletilmeden savcılığa sunulmalıdır. Dava zamanaşımı nitelendirme ve ceza üst sınırına göre hesaplanır; özel olayda kesilme ve durma nedenleri ayrıca incelenir.
Uygulamalı örnek#
Satıcı, gerçekte bulunmayan makinenin başkasına ait fotoğraflarını kullanır, sahte seri numarası gönderir ve kaporadan sonra kaybolur. Bu olgular başlangıçtaki hileyi destekler. Buna karşılık makine teslim edilmiş, sonra garanti onarımı gecikmişse yalnız gecikme dolandırıcılığı ispatlamaz.
Güncel ve dikkat çekici kararlar#
Yargıtay 11. CD, 09.01.2025, E.2023/6880, K.2025/481#
Gerçek bir satış sözleşmesinden doğan uyuşmazlıkta dolandırıcılık mahkumiyeti kurulmuştu. Daire, hile ve başlangıç kastı kanıtlanmadığı için mahkumiyeti bozdu. Karar, borca aykırılık ile suçun ayrı tutulması gerektiğini gösterir. Tam karar
Yargıtay 11. CD, 20.01.2022, E.2021/15764, K.2022/940#
Araç satışındaki ödenmeyen bakiye ceza yargılamasına konu oldu. Çoğunluk uyuşmazlığın hukuki nitelikte kaldığı sonucuna vardı; karşı oy, aynı yöntemin tekrarlanması ve geçmiş davranışların başlangıç kastını gösterebileceğini savundu. Karar, sınır olaylarda delil bütününün neden belirleyici olduğunu gösterir. Tam karar
Yargıtay 11. CD, 14.05.2024, E.2021/15819, K.2024/6593#
Hizmetin bir kısmı yerine getirildikten sonra işin yarım kalması dolandırıcılık kabul edilmişti. Daire, başlangıçtan beri hileli kastı gösteren somut delil bulunmadığı için mahkumiyeti bozdu. Kısmi ifa, tek başına kesin olmasa da hukuki uyuşmazlık yönünde güçlü bir göstergedir. Tam karar
Kararların soruya verdiği net cevap#
Ödenmeyen her borç suç değildir. Ceza sorumluluğu için mağdurun tasarrufundan önce kurulmuş hileli plan ve bunun zararla bağlantısı kanıtlanmalıdır. Gerçek sözleşme, kısmi ifa ve sonradan doğan ödeme güçlüğü hukuki uyuşmazlık yönünde işaret eder. Sahte belge, olmayan mal ve tekrarlanan yöntem ise başlangıç kastını destekleyebilir.
Okuyucu için yapılacaklar listesi#
- Sözleşme öncesi vaat ve belgeleri saklayın.
- Ödeme anındaki hileyi ayrı anlatın.
- Kısmi teslim ve sonraki yazışmaları gizlemeden sunun.
- Aynı yöntemle zarar gören başka kişileri belirtin.
- Ceza başvurusu ile alacak takibini birbirine karıştırmayın.
Sık sorulan sorular#
Borcunu ödemeyen kişi hapse girer mi?#
Salt sözleşme borcunu ödememek dolandırıcılık değildir; başlangıçtaki hile kanıtlanmalıdır.
Savcılık takipsizlik verirse alacak biter mi?#
Hayır. Hukuk davası ve icra hakkı, zamanaşımı koşulları içinde ayrıca kullanılabilir.
İnternetten satış her zaman nitelikli dolandırıcılık mıdır?#
Hayır. Bilişim sisteminin hilenin icrasında araç olarak kullanılması somut belirlenmelidir.
İlgili yazılara iç bağlantı önerileri#
- Banka Hesabını Başkasına Kullandırmak Suç mu?
- “HAGB Şartları 2026”
- Mala Zarar Verme Suçunda Şikayet ve Uzlaştırma
Son hukuki kontrol tarihi: 8 Eylül 2026
Kaynakça#
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m.157-158
- 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu, m.253
- Yargıtay 11. CD, E.2023/6880, K.2025/481
- Yargıtay 11. CD, E.2021/15764, K.2022/940
- Yargıtay 11. CD, E.2021/15819, K.2024/6593
Bu metin genel hukuki bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığın özellikleri, süreler ve başvuru yolu ayrıca değerlendirilmelidir.