İşçi ücretinde adi borçlar için aylık maaşın dörtte birinden fazlası haczedilemez. Uygulamada bu, net ücret üzerinden yüzde 25 kesinti anlamına gelir. Birden fazla adi haciz varsa aynı anda ayrı ayrı yüzde 25 kesinti yapılmaz; dosyalar sıraya alınır ve öndeki haciz bitmeden sonraki dosyaya geçilmez. Nafaka alacakları bu sıradan ve sınırlardan farklı sonuç doğurabilir.
Yasal oran nasıl belirlenir?#
İş Kanunu m.35, işçinin aylık ücretinin dörtte birinden fazlasının haczedilemeyeceğini düzenler. İİK m.83 ise maaş ve ücretlerde borçlu ile ailesinin geçimi için gerekli miktarın bırakılmasını, haczedilecek kısmın da dörtte birden az olmamasını öngörür. İşçi ücreti bakımından özel hüküm nedeniyle standart kesinti dörtte birdir.
Kamu görevlisi maaşı, serbest meslek geliri, günlük ücret ve dönemsel ödemeler aynı hukuki rejime bütünüyle tabi olmayabilir. Gelirin niteliği dosya bazında belirlenmelidir.
Birden fazla haciz varsa ne olur?#
İİK m.83'e göre hacizler sıraya konur. Birinci sıradaki dosyanın kesintisi bitince ikinci sıraya geçilir. İşverenin, her dosya için aynı anda yüzde 25 kesmesi hukuka aykırıdır. İşveren gelen haciz yazısını ve sırayı icra dairesine bildirmeli; kesintiyi doğru dosyaya göndermelidir.
Nafaka ve diğer ödemeler#
İşleyen nafaka alacağı önceliklidir. Maaştan aylık nafaka kesildikten sonra kalan ücretin dörtte biri adi alacak için haczedilebilir. Birikmiş nafaka alacağı ile aylık işleyen nafaka aynı şekilde değerlendirilmez; takip talebi ve haciz yazısı incelenmelidir.
İkramiye ve ücret niteliğindeki bazı parasal ödemeler de kural olarak dörtte bir oranında haczedilebilir. Buna karşılık fazla çalışma, evlilik veya çocuk yardımı gibi ücrete ek bazı ödemeler özel düzenlemeler nedeniyle farklı korunabilir. Kıdem ve ihbar tazminatı aylık ücret değildir; tamamı haczedilebilir nitelikte kabul edilebilir.
Önceden verilen muvafakat geçerli mi?#
İİK m.83/a uyarınca hacizden önce, gelecekteki maaşın daha büyük bölümünün haczedilmesine verilen muvafakat geçersizdir. Borçlu, haciz sırasında veya hacizden sonra daha yüksek kesintiye açıkça muvafakat edebilir; fakat muvafakatin zamanı ve kapsamı dosyadan belirlenmelidir.
Uygulamalı örnek#
Net maaşı 48.000 TL olan işçi hakkında üç adi icra dosyası ve aylık 6.000 TL nafaka takibi vardır. Önce 6.000 TL işleyen nafaka kesilir. Kalan 42.000 TL'nin dörtte biri olan 10.500 TL, sıradaki ilk adi haciz dosyasına gönderilir. Diğer adi dosyalar sırasını bekler. İşverenin üç dosyanın her biri için 12.000 TL kesmesi mümkün değildir.
Okuyucu için yapılacaklar listesi#
- İşverenden haciz sırasını ve kesinti dökümünü isteyin.
- Haciz yazısında nafaka, adi alacak ve tazminat ayrımını kontrol edin.
- Ücret bordroları ile banka hesap hareketlerini karşılaştırın.
- Yüzde 25'i aşan kesintide icra dairesinden düzeltme, gerekirse icra mahkemesinden şikayet yolunu değerlendirin.
- İşten ayrılma halinde kıdem/ihbar ödemesinin ayrıca haczedilebileceğini hesaba katın.
Güncel ve dikkat çekici kararlar#
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, 10.02.2022, E.2019/565, K.2022/108#
Genel Kurul, maaşın tamamına banka tarafından bloke konulmasını İİK m.83 ve 83/a kapsamında inceledi. Hacizden önce verilen genel mahsup ve bloke yetkisinin, çalışanın maaş hesabı bakımından haczedilemezlikten önceden feragat sonucunu doğuramayacağını belirtti. Karar, maaşın geçim işlevinin korunmasını esas aldı. Tam karar
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, 27.03.2014, E.2014/6411, K.2014/9077#
Borçlu, takip başlarken ücretinden belirli bir tutarın kesilmesine muvafakat etmişti. Daire, haciz uygulanmadan önce verilen muvafakati geçersiz saydı; işçi ücretinde dörtte bir sınırının ve birden fazla hacizde sıra ilkesinin uygulanması gerektiğini belirtti. Karar, daha yüksek kesintiye önceden onayın yeterli olmadığını gösterir. Tam karar
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, 05.12.2016, E.2015/875, K.2016/16496#
Uyuşmazlık, nafaka ödemesi bulunan işçinin maaşına ayrıca adi haciz uygulanmasına ilişkindi. Daire, işleyen nafakanın ücret üzerinden öncelikle kesilmesini; kalan kısmın dörtte birinin adi alacak için haczedilmesini kabul etti. Haricen ödenen nafaka ile icra takibine bağlı nafaka ayrımının dosya üzerinden kurulması gerektiğini vurguladı. Tam karar
Kararların soruya verdiği net cevap#
İşçi maaşında adi borç için standart üst sınır dörtte birdir. Birden fazla adi haciz aynı anda çoğaltılarak uygulanmaz; sıraya girer. Hacizden önce verilen daha yüksek kesinti muvafakati geçersizdir. İşleyen nafaka öncelikle kesilir ve adi haciz kalan ücret üzerinden uygulanır. Maaş hesabının tümünün banka tarafından bloke edilmesi de ücret korumasını dolanacak biçimde kullanılamaz.
Sık sorulan sorular#
Maaşın yarısına haciz konabilir mi?#
Adi alacakta işçi ücretinin dörtte birinden fazlası kesilemez. Haciz sırasında verilen geçerli muvafakat veya nafaka gibi özel durumlar ayrıca incelenir.
Prim de maaş haczine girer mi?#
Ücret niteliğindeki prim ve ikramiyeler kural olarak hacze konu olabilir. Ödemenin hukuki niteliği bordro ve dayanak mevzuata göre belirlenir.
İşveren kesintiyi yapmazsa ne olur?#
İşveren haciz yazısına cevap vermek ve kesintiyi göndermekle yükümlüdür; yerine getirmediği tutardan sorumluluğu doğabilir.
İç bağlantı önerileri#
- Emekli Maaşına Haciz ve Banka Blokesi
- Banka Hesabına Haciz
- 89/1 Haciz İhbarnamesi
Son hukuki kontrol tarihi: 3 Eylül 2026
Kaynakça#
- İş Kanunu m.35
- İcra ve İflas Kanunu m.83 ve 83/a
- Yargıtay HGK, E.2019/565, K.2022/108
- Yargıtay 12. HD, E.2014/6411, K.2014/9077
- Yargıtay 8. HD, E.2015/875, K.2016/16496
Bu metin genel hukuki bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığın özellikleri, süreler ve başvuru yolu ayrıca değerlendirilmelidir.