Konkordato komiserinin ilanından itibaren 15 gün içinde alacağını bildirmeyen kişi, alacağı borçlunun bilançosunda kayıtlı değilse alacaklılar toplantısına ve proje müzakerelerine katılamaz; alacağı oy ve nisap hesabına alınmaz. Sürenin kaçırılması alacağı kendiliğinden sona erdirmez. Ancak alacağın varlığını ve miktarını ayrı bir dava veya uygun takip yoluyla belirletmek gerekebilir; konkordatonun bağlayıcılığı ile ödeme planı ayrıca dikkate alınmalıdır.
Alacak bildirim süresi ne zaman başlar?#
İcra ve İflas Kanunu (İİK) m.299 uyarınca komiser, alacaklıları ilan tarihinden itibaren 15 gün içinde alacaklarını bildirmeye çağırır. Adresi bilinen alacaklıya ilanın bir örneğinin postayla gönderilmesi de öngörülmüştür. Bununla birlikte süre hesabında esas alınan tarih ilandır; yalnız kişisel bildirimin beklenmesi risklidir.
İlanlar konkordato dosyasındaki mahkeme kararına uygun biçimde yapılır. Alacaklı, ilandaki komiserlik adresini, elektronik başvuru yöntemini ve istenen belgeleri kontrol etmelidir. Son gün resmi tatile rastlarsa süre hesabı genel usul kuralları çerçevesinde değerlendirilir.
Bildirimde hangi belgeler sunulmalıdır?#
Kanunda tek tip bir alacak kayıt dilekçesi öngörülmemiştir. Başvuruda en azından alacaklının kimliği ve iletişim bilgileri, borcun hukuki sebebi, ana para, faiz ve feriler, varsa teminat, para birimi ve talep edilen toplam açıkça gösterilmelidir. Sözleşme, fatura, teslim belgesi, hesap ekstresi, kesinleşmiş ilam, icra dosyası bilgisi ve teminata ilişkin kayıtlar eklenebilir.
Bildirim, alacağı kesin hükümle tespit etmez. Borçlu, İİK m.300 çerçevesinde komisere görüşünü bildirir; uyuşmazlık varsa alacak çekişmeli hale gelebilir. Bu nedenle tutarın dayanaklarıyla birlikte, hesaplanabilir ve denetlenebilir biçimde açıklanması önemlidir.
Süre kaçırılırsa alacak silinir mi?#
Hayır. İİK m.299'un açık yaptırımı, bilanço dışında kalan ve süresinde bildirilmeyen alacaklının konkordato projesinin müzakerelerine kabul edilmemesidir. Bu yaptırım alacağın maddi hukuk bakımından yok olması anlamına gelmez.
Ancak iki ayrım yapılmalıdır:
- Alacak borçlunun bilançosunda kayıtlıysa, geç bildirim yaptırımı her olayda aynı sonucu doğurmayabilir; bilanço kaydı ve komiser tespiti incelenir.
- Alacak bilançoda bulunmuyor ve süresinde de bildirilmemişse, alacaklı toplantıda oy kullanamaz ve alacak nisaba eklenmez.
- Alacak çekişmeliyse, tasdik mahkemesinin nisaba katılma yönündeki ara değerlendirmesi alacağın esasını kesin olarak çözmez.
- Tasdik edilen proje, İİK m.308/c kapsamındaki ve konkordato talebinden önce doğan alacaklar bakımından kural olarak bağlayıcıdır.
Bu nedenle “süreyi kaçırdım, doğrudan borcun tamamı için haciz yapabilirim” sonucu çıkarılamaz. Önce alacağın doğum tarihi, projeye tabi olup olmadığı, bilançoda bulunup bulunmadığı ve tasdik hükmü birlikte incelenmelidir.
Geç kalan alacaklı ne yapabilir?#
Komiser ve dosya kayıtlarını kontrol edin#
İlk adım, ilanın tarihi ile borçlunun sunduğu bilanço ve alacaklı listesini karşılaştırmaktır. Alacağın listede bulunması, miktarının doğru olduğu anlamına gelmez; ana para, faiz ve teminat niteliği ayrıca kontrol edilmelidir. Komiserliğe gecikmenin açıklaması ve belgeler sunulabilir; fakat komiserin kanundaki 15 günlük süreyi kendiliğinden uzatabileceği varsayılmamalıdır.
Alacağı tespit ettirecek yolu belirleyin#
Alacak maddi hukuk bakımından devam ediyorsa genel görev ve yetki kuralları çerçevesinde alacak davası, itirazın iptali veya uygun takip yolu değerlendirilebilir. Tasdikten sonra izlenecek yol, alacağın projeye tabi olup olmadığına ve tasdik kararındaki ödeme düzenine göre belirlenir. Çekişmeli alacaklar için İİK m.308/b uyarınca tasdik kararının ilanından itibaren bir aylık özel dava süresi de ayrıca önem taşır; bu hüküm her geç bildirim vakasına otomatik uygulanmaz.
Genel zamanaşımını kaçırmayın#
On beş günlük konkordato bildirim süresi ile alacağın sözleşmeden veya kanundan doğan zamanaşımı aynı şey değildir. Bildirim süresi kaçırılsa bile alacağın tabi olduğu genel veya özel zamanaşımı işlemeye devam edebilir. Her alacak için sözleşme türü, vade, kesilme ve durma sebepleri ayrı hesaplanmalıdır.
Uygulamalı örnek#
Bir tedarikçinin konkordato talep eden şirkete 600.000 TL tutarında mal teslim ettiğini, faturaların şirket kayıtlarına hiç işlenmediğini ve tedarikçinin komiser ilanını geç fark ettiğini düşünelim. On beş günlük süre sona ermişse tedarikçi toplantıya katılıp bu tutarla oy kullanamaz. Buna rağmen teslim belgeleri, faturalar ve yazışmalarla alacağını tespit ettirebilir. Alacak konkordato talebinden önce doğduğu için, varlığı sonradan kesinleşse bile tasdik edilen projenin vade ve tenzilat şartlarının uygulanıp uygulanmayacağı ayrıca değerlendirilir.
Okuyucu için yapılacaklar listesi#
- Komiser ilanının tarihini ve 15 günlük son günü kaydedin.
- Borçlunun bilançosunda alacağınızın bulunup bulunmadığını kontrol edin.
- Ana para, faiz, para birimi ve teminatı ayrı ayrı yazın.
- Sözleşme, fatura, teslim belgesi ve icra dosyası kayıtlarını ekleyin.
- Başvurunun teslim veya gönderim kanıtını saklayın.
- Geç kaldıysanız tasdik kararını ve projedeki ödeme şartlarını inceleyin.
- Bir aylık çekişmeli alacak davası süresi ile genel zamanaşımını birbirinden ayırın.
Güncel ve doğrudan ilgili kararlar#
İstanbul BAM 17. Hukuk Dairesi, E.2021/157, K.2021/388, 18.03.2021#
Alacaklı, komiser ilanından sonra 15 günlük süre geçtikten sonra başvurmuş ve alacağı borçlunun bilançosunda da yer almamıştı. Daire, İİK m.299'daki yaptırımın geç bildirilen bu alacağın toplantı ve nisap hesabına alınmaması olduğunu kabul etti. Tasdik hesabına katılmama yönündeki değerlendirmeye karşı istinaf başvurusu reddedildi. Karar, süreyi kaçırmanın oy ve nisap üzerindeki doğrudan sonucunu gösterir. Tam metin
İstanbul BAM 17. Hukuk Dairesi, E.2023/1445, K.2024/41, 11.01.2024#
Alacağını süresinde bildirmeyen ve borçlu kayıtlarında da yer almayan kişi tasdik kararını istinaf etti. Daire, müzakereye katılmayan ve itiraz hakkını usulüne uygun kullanmayan kişinin tasdik kararına karşı kanun yolu ehliyetinin bulunmadığı sonucuna vardı. Karar, gecikmenin yalnız oy hakkını değil, tasdik sürecindeki itiraz ve kanun yolu imkanını da etkileyebileceğini ortaya koyar. Tam metin
Antalya BAM 11. Hukuk Dairesi, E.2022/928, K.2024/1543, 08.11.2024#
Banka, çeklerden doğan alacağını süresinde kaydettirmemiş ve alacak tasdik edilen projede bulunmamıştı. Daire, doğrudan kısmi fesih için önce proje uyarınca ifası gereken, belirlenmiş bir alacağın bulunması gerektiğini; bankanın önce alacağını dava veya takip yoluyla belirletmesi gerektiğini kabul etti. Karar, geç bildirimin alacağı yok etmediğini fakat ödeme yapılmamasına dayalı fesih yoluna geçmeden önce alacağın tespitinin gerekebileceğini gösterir. Tam metin
Kararların soruya verdiği net cevap#
On beş günlük süreyi kaçıran ve alacağı bilançoda bulunmayan alacaklı toplantıya alınmaz; oy kullanamaz ve alacağı nisaba eklenmez. Alacak sırf bu nedenle sona ermez. Fakat alacaklı, alacağını maddi hukuk yollarıyla belirletmeli ve tasdik edilmiş konkordatonun kendisi için bağlayıcı olup olmadığını gözetmelidir. Geç bildirim, tasdik sürecindeki itiraz ve kanun yolu imkanlarını da kaybettirebilir.
Sık sorulan sorular#
On beş günlük süre uzatılabilir mi?#
Kanun komisere genel bir süre uzatma yetkisi vermez. Somut dosyadaki ilan, tebligat ve usul işlemleri incelenmeden ek süre bulunduğu varsayılmamalıdır.
Alacağım bilançoda kayıtlıysa yine bildirim yapmalı mıyım?#
Bildirim yapmak, miktar ve teminat niteliğindeki hataları görünür kılar. Bilanço kaydı bulunsa da ilandaki usule göre belgeli bildirim yapılması güvenli yaklaşımdır.
Bildirilmeyen alacak tasdik edilen projeye tabi olur mu?#
Alacağın bildirilmemiş olması tek başına projeden kurtulma sağlamaz. Talep öncesi doğan alacaklar kural olarak İİK m.308/c kapsamındadır; istisnalar ve alacağın doğum tarihi ayrıca incelenir.
Geç bildirim için doğrudan kısmi fesih istenebilir mi?#
Alacağın projedeki varlığı ve ödeme şartı belirli değilse önce alacağın tespiti gerekebilir. Antalya BAM kararı bu ayrımı açıkça vurgulamaktadır.
İlgili yazılara iç bağlantılar#
- Konkordato Mühleti İcra Takibini Durdurur mu?
- Konkordato Taksiti Ödenmezse Kısmi Fesih
- İcra Takibine İtiraz Süresi Geçerse Ne Olur?
Kaynakça#
- 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu m.299, m.300, m.308/b ve m.308/c
- İstanbul BAM 17. HD, E.2021/157, K.2021/388
- İstanbul BAM 17. HD, E.2023/1445, K.2024/41
- Antalya BAM 11. HD, E.2022/928, K.2024/1543
Bu metin genel hukuki bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığın özellikleri, süreler ve başvuru yolu ayrıca değerlendirilmelidir.