İşveren Çalışan Sağlık Verilerini Görebilir mi?

İşveren, çalışanın sağlık verisini yalnız açık rızaya dayanarak değil; 1 Haziran 2024'ten beri yürürlükte olan güncel KVKK 6. madde kapsamında istihdam, iş sağlığı ve güvenliği, sosyal güvenlik ya da bir hakkın korunması için zorunlu olduğu ölçüde işleyebilir. Bu yetki sınırsız değildir: teşhis ayrıntısına gerçekten ihtiyaç duymayan yönetici veya insan kaynakları çalışanı, yalnız işe uygunluk ve gerekli tedbir bilgisine erişmelidir.

Sağlık verisi neden özel niteliklidir?#

Sağlık verileri, açıklanması halinde ayrımcılık ve özel hayat ihlali riski yüksek olduğu için özel nitelikli kişisel veridir. Güncel KVKK 6. madde, 2 Mart 2024 tarihli değişiklik sonrasında açık rıza dışında kanunda öngörülme, hukuki talep, sağlık hizmeti ve istihdam/iş sağlığı yükümlülüğü gibi işleme şartlarını ayrıntılı sayar. Değişiklik 1 Haziran 2024'te yürürlüğe girmiştir.

Bu nedenle eski kararlarda geçen “sağlık verisi yalnız sır saklama yükümlüsü veya açık rızayla işlenebilir” yaklaşımı güncel metinle birlikte okunmalıdır. Her işlem için amaç, gerekli veri ve erişecek kişi ayrı belirlenmelidir.

İşyeri hekimi ile işverenin erişimi aynı mı?#

Hayır. İşyeri hekimi sır saklama yükümlülüğü altında sağlık dosyasını tutabilir ve iş sağlığı hizmeti için gerekli ayrıntıları işleyebilir. İşverenin operasyonel birimi ise çoğu durumda tanı, ilaç, test sonucu ve tedavi ayrıntısı yerine “işe uygundur”, “gece çalışamaz” veya gerekli uyarlama gibi sınırlı sonucu bilmelidir.

Sağlık raporunun ortak e-posta kutusuna gönderilmesi, yöneticilere yayılması veya performans dosyasına gereksiz ayrıntıyla eklenmesi amaç ve ölçülülük sorununa yol açar. Erişim kayıtları, şifreleme ve ayrı saklama alanı gibi yeterli önlemler uygulanmalıdır.

Açık rıza alınırsa her işlem yapılabilir mi?#

Hayır. Açık rıza belirli, bilgilendirilmiş ve özgür olmalıdır. İşe alınma veya çalışmaya devam etme şartı haline getirilen genel bir rıza geçersiz sayılabilir. Ayrıca rıza bulunsa bile gereksiz veri toplama ve aşırı erişim KVKK'nın genel ilkelerine aykırı olabilir.

Süreler ve saklama#

Sağlık verileri için bütün işyerlerine uygulanacak tek bir saklama süresi yoktur. İş sağlığı ve güvenliği, sosyal güvenlik, iş hukuku ve olası meslek hastalığı iddialarına ilişkin özel süreler veri türüne göre incelenir. Saklama amacı sona erdiğinde veri silinmeli, yok edilmeli veya anonimleştirilmelidir. İşveren, “her ihtimale karşı” süresiz saklama yapamaz.

İlgili kişi, erişim ve silme talebi için veri sorumlusuna başvurabilir; cevap süresi en fazla 30 gündür. Kurula şikayette 30/60 günlük süreler uygulanır.

Uygulamalı örnek#

Bir fabrika, periyodik muayene sonucunda çalışanın yüksekte çalışmaya uygun olmadığını öğrenir. İşyeri hekimi ayrıntılı test sonuçlarını sağlık dosyasında tutar; yönetime yalnız görev uyarlaması için gereken sonucu bildirir. Test raporunun tüm yöneticilerin eriştiği personel klasörüne yüklenmesi gerekli değildir ve veri minimizasyonuna aykırıdır.

Güncel ve dikkat çekici kararlar#

Kurulun 22 Haziran 2022 tarihli, 2022/594 sayılı kararı#

Uyuşturucu test sonucu işyeri hekimi yerine doğrudan çalışanın e-posta adresine gönderilmiş ve işveren sürecinde kullanılmıştı. Kurul, veri aktarımı ve işlenmesi için geçerli açık rıza veya başka bir hukuki sebebin kanıtlanmadığını tespit ederek yaptırım uyguladı. Somut ilke, test yapılmasının veya iş ilişkisi bulunmasının sağlık sonucunun her kanala gönderilmesine izin vermediğidir. Kararın tam metni

Kurulun 18 Şubat 2020 tarihli, 2020/138 sayılı kararı#

İş mahkemesi, çalışanın personel dosyasının tamamını istemiş; sağlık raporu da dosyayla mahkemeye sunulmuştu. Kurul, yargı makamının talebi üzerine ve uyuşmazlığın çözümü için yapılan aktarım bakımından inceleme konusu olayda işlem yapılmasına yer olmadığına karar verdi. Karar, mahkeme talebinin hukuki dayanak sağlayabildiğini; aktarımın talep kapsamıyla sınırlı tutulması gerektiğini gösterir. Kararın tam metni

Kurulun 8 Ekim 2020 tarihli, 2020/769 sayılı kararı#

Çalışan sağlık dosyalarının işyeri hekimince tutulması ve iş sağlığı hizmetinde kullanılması incelendi. Kurul, sır saklama yükümlülüğü altındaki işyeri hekiminin gerekli sağlık verisini uygun önlemlerle işleyebileceğini kabul etti. Somut ilke, işyeri hekiminin yetkisi ile işverenin diğer birimlerinin erişiminin aynı kapsamda olmadığıdır. Kararın tam metni

Kararların soruya verdiği net cevap#

İşveren sağlık verisini yalnız iş ilişkisi var diye serbestçe göremez. Güncel 6. madde, istihdam ve iş sağlığı yükümlülüğü için gerekli işlemeye açık dayanak getirir; fakat gereklilik ve erişim sınırı devam eder. Ayrıntılı tıbbi kayıt kural olarak işyeri hekimi ve yetkili sağlık personelinde kalmalı, yönetime yalnız karar için gerekli sonuç aktarılmalıdır. Mahkeme talebi gibi özel bir hukuki zorunluluk aktarımı meşrulaştırabilir, ancak dosyanın gereksiz kısmı paylaşılmamalıdır. Eski kararlar, 1 Haziran 2024'te yürürlüğe giren yeni 6. maddeyle birlikte yorumlanmalıdır.

Okuyucu için yapılacaklar listesi#

Her sağlık verisi için amaç ve güncel 6. madde dayanağını yazın.
İşyeri hekimi dosyası ile insan kaynakları dosyasını ayırın.
Yöneticilere yalnız görev uyarlaması için gerekli sonucu verin.
Erişimleri rol bazında sınırlandırın ve kaydedin.
E-posta yerine güvenli sağlık bilgi kanalı kullanın.
Saklama sürelerini veri ve mevzuat bazında belirleyin.

Sık sorulan sorular#

İşveren tanımı öğrenebilir mi?#

İş sağlığı yükümlülüğü için tanının gerçekten gerekli olduğu istisnalar dışında, yönetim çoğu zaman yalnız işe uygunluk ve tedbir bilgisini bilmelidir.

Sağlık raporu insan kaynaklarına verilebilir mi?#

İşlemin hukuki sebebi ve gerekliliği varsa gerekli kısmı verilebilir. Teşhis ve tedavi ayrıntısının tamamının paylaşılması ölçüsüz olabilir.

Çalışanın rızası yeterli midir?#

Rıza tek başına sınırsız işlem yetkisi vermez; özgür irade ve veri minimizasyonu ayrıca değerlendirilir.

Mahkeme sağlık dosyasını isterse ne olur?#

Bağlayıcı mahkeme talebi yerine getirilebilir. Yalnız talep edilen ve uyuşmazlık için gerekli kapsam gönderilmelidir.

İlgili yazılara iç bağlantı önerileri#

Son hukuki kontrol tarihi: 2 Eylül 2026

Kaynakça#

Bilgilendirme notu

Bu metin genel hukuki bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığın özellikleri, süreler ve başvuru yolu ayrıca değerlendirilmelidir.