Bir fotoğrafın Google Görseller'de, sosyal medyada veya başka bir sitede bulunması serbestçe kullanılabileceği anlamına gelmez. Fotoğraf eser niteliğindeyse çoğaltma ve internette umuma iletim gibi mali haklar ile fotoğrafçının adının belirtilmesi gibi manevi haklar gündeme gelebilir. Fotoğrafta bir kişi yer alıyorsa ayrıca o kişinin resim ve kişilik hakkı incelenir. Kullanım izni, lisansın kapsamı, eser niteliği, istisnalar ve kusur her talep bakımından ayrı değerlendirilmelidir.
Her fotoğraf telif korumasından yararlanır mı?#
5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu m.4, estetik değere sahip fotoğrafik eserleri güzel sanat eseri sayar. Eser koruması için fotoğrafın sahibinin hususiyetini taşıması gerekir. Kadraj, ışık, zamanlama, kompozisyon ve yaratıcı tercihler somut incelemede dikkate alınabilir.
Eser niteliğine ulaşmayan her fotoğraf korumasız değildir. FSEK m.84, eser niteliğinde olmayan fotoğraflar bakımından da belirli koşullarda haksız rekabet hükümlerine dayalı koruma öngörür. Bu nedenle “sıradan fotoğraftır, herkes kullanabilir” sonucu otomatik değildir.
Kaynak göstermek veya fotoğrafçıyı etiketlemek yeterli mi?#
Kural olarak hayır. Ad belirtmek, kullanım izninin yerine geçmez. Fotoğrafçının adının gösterilmesi manevi hak bakımından önem taşırken fotoğrafı çoğaltma, yayımlama veya internette umuma iletme için mali hak sahibinden gerekli yetkinin alınması gerekir.
FSEK m.52, mali haklara ilişkin sözleşme ve tasarrufların yazılı olmasını ve devredilen hakların ayrı ayrı gösterilmesini arar. “Kullanabilirsin” şeklindeki belirsiz bir izin; süre, mecra, reklam kullanımı, değiştirme ve üçüncü kişiye kullandırma konularında uyuşmazlık yaratabilir.
Stok fotoğraf lisansı varsa ne kontrol edilmeli?#
- Lisansın ticari kullanıma izin verip vermediği
- Sosyal medya, basılı materyal ve reklam mecralarının kapsama girip girmediği
- Fotoğrafı değiştirme veya şablona dönüştürme yetkisi
- Kullanıcı, müşteri veya ajans adına alt lisans sınırları
- Atıf şartı ile kullanım süresi ve bölgesi
Ücretsiz indirme sayfası da lisans şartlarına tabi olabilir. Sayfanın, lisans metninin ve satın alma belgesinin kullanım tarihindeki hali saklanmalıdır.
Fotoğraftaki kişinin izni de gerekir mi?#
Fotoğrafçının telif hakkı ile fotoğrafta görünen kişinin resim hakkı farklı haklardır. FSEK m.86 kural olarak resim ve portrelerin tasvir edilenin izni olmadan kamuya sunulamayacağını belirtir. Siyasi ve toplumsal hayatta rol oynayan kişiler, resmi törenler, genel toplantılar ve günlük olaylara ilişkin haberler için kanunda istisnalar vardır; buna rağmen kişilik hakkı koruması saklıdır.
Bir haber fotoğrafını ticari reklamda kullanmak ile kamusal bir olayı haber amacıyla aktarmak aynı değerlendirilmez. Fotoğrafta çocuk, hasta veya özel yaşam alanı bulunması halinde ek kişilik ve kişisel veri sorunları da doğabilir.
Hangi hukuki talepler gündeme gelebilir?#
Hak sahibi, kullanımın durdurulmasını ve sonuçlarının kaldırılmasını isteyebilir. FSEK m.66 tecavüzün kaldırılması davasını; FSEK m.68 izinsiz mali hak kullanımında sözleşme veya rayiç bedel üzerinden en çok üç katına kadar bedel talebini; FSEK m.70 ise koşullarına göre maddi, manevi tazminat ve elde edilen karın verilmesini düzenler.
Üç kat bedel otomatik ve her dosyada aynı miktarda verilen bir ceza değildir. Hak sahipliği, izin, kullanılan mali hak, kullanım kapsamı ve rayiç bedel ispatlanmalıdır; taleplerin birlikte ileri sürülmesinde kanundaki mahsup ve seçim ilişkileri gözetilir.
Ceza şikayeti ve süreler#
FSEK m.71 belirli manevi ve mali hak ihlallerini suç olarak düzenler; FSEK m.75 soruşturmayı şikayete bağlar ve hak sahipliğini kanıtlayan belgelerin şikayet süresi içinde savcılığa sunulmasını ister. Şikayete bağlı suçlarda genel altı aylık süre, fiil ve failin öğrenilmesine göre ayrıca kontrol edilmelidir.
Tazminat istemlerinde somut talebin niteliği önemlidir. Haksız fiile dayalı tazminat yönünden TBK m.72, zarar ve sorumlunun öğrenilmesinden itibaren iki yıl ve her halde fiilden itibaren on yıllık genel süre öngörür; fiil daha uzun ceza zamanaşımına bağlı bir suç oluşturuyorsa bu süre uygulanabilir. Yayının devam etmesi ve farklı talepler başlangıç tarihini etkileyebileceğinden geç kalmadan somut değerlendirme yapılmalıdır.
Delil nasıl korunur?#
Sadece kırpılmış ekran görüntüsü yerine URL, tarih-saat, sayfanın tamamı, kaynak kodu, reklam bilgisi ve erişim kayıtları korunmalıdır. Fotoğrafın ham dosyası, EXIF verisi, çekim serisi, teslim yazışmaları, lisans sözleşmesi ve önceki yayınlar hak sahipliğini destekleyebilir. İçerik hızlı değişebiliyorsa noter veya yetkili delil tespiti yöntemleri düşünülebilir.
Uygulamalı örnek#
Fotoğrafçı B, Bursa'daki bir yapının akşam çekimini özel ışık ve kompozisyonla üretip portföyünde yayımlar. Bir işletme fotoğrafı indirir, üzerindeki imzayı keser ve ücretli sosyal medya reklamında kullanır. İşletmenin kaynak göstermesi izin eksikliğini gidermeyebilir. B'nin ham dosyası, ilk yayın kaydı ve lisans tarifesi; eser sahipliği ile muhtemel bedelin belirlenmesinde önem taşır. Fotoğrafta tanınabilir bir model varsa modelin ticari kullanıma verdiği izin de ayrıca incelenir.
Güncel ve doğrudan ilgili kararlar#
Yargıtay 11. HD, 06.11.2024, E.2024/2743, K.2024/7761#
TBMM'yi konu alan 210 fotoğrafın kullanıldığı dosyada mahkeme, taraflar arasındaki uzun süreli sözlü ilişki nedeniyle kullanımın mali haklar bakımından izinli olduğunu; buna karşılık 197 fotoğrafta eser sahibinin adının belirtilmemesinin manevi hakkı ihlal ettiğini kabul etti. Maddi talepler reddedilirken manevi tazminata hükmedildi; Yargıtay esasa ilişkin bu ayrımı koruyup kararı yalnız yargılama gideri ve vekalet ücreti yönünden düzelterek onadı. Alt sorun: Kullanım izni bulunsa bile fotoğrafçının adını göstermemek ayrı ihlal oluşturur mu? Tam karar
İstanbul BAM 44. HD, 16.04.2026, E.2024/231, K.2026/664#
Bir televizyon programındaki skeçte kişinin fotoğrafı izinsiz kullanılmıştı. Daire, fotoğrafın eser niteliğinden bağımsız olarak tasvir edilen kişinin FSEK m.86 ve kişilik hakkı çerçevesindeki iznini inceledi; ilk derece kararını kaldırarak maddi ve manevi tazminata hükmetti. Karar miktar itibarıyla kesin verildi. Alt sorun: Fotoğrafçının hakkından ayrı olarak fotoğraftaki kişinin izni gerekir mi? Tam karar
Yargıtay 19. CD, 28.03.2016, E.2015/8032, K.2016/13958#
Arama motorundan bulunan bir kuş fotoğrafının izinsiz yayımlandığı olayda Daire, kullanımın hukuki tazminat sorumluluğu doğurabileceğini; ancak somut olayda cezai kastın kanıtlanmadığını belirterek mahkumiyeti bozdu. Alt sorun: İzinsiz kullanımın varlığı ceza mahkumiyeti için tek başına yeterli midir? Tam karar
Kararların soruya verdiği net cevap#
İnternette erişilebilir fotoğraf, sahibinden izin alınmaksızın otomatik olarak kullanılamaz. Kaynak göstermek ile mali hak izni ayrı konulardır; izin varken bile fotoğrafçının adını belirtmeme manevi hak ihlali yaratabilir. Fotoğraftaki kişinin resim hakkı da fotoğrafçının telifinden bağımsız incelenir. Buna karşılık hukuki sorumluluk ihtimali ile ceza mahkumiyetinin koşulları aynı değildir; ceza bakımından kast dahil bütün unsurlar kanıtlanmalıdır.
Okuyucu için yapılacaklar listesi#
- Kullanım sayfasını URL ve tarih bilgisiyle eksiksiz kaydedin.
- Ham dosya, EXIF, çekim serisi ve ilk yayın kayıtlarını koruyun.
- Lisansın yazılı metnini ve ödeme belgesini saklayın.
- Fotoğrafçının hakkı ile fotoğraftaki kişinin iznini ayrı kontrol edin.
- Kullanılan mecra, süre, erişim ve reklam bütçesini belgeleyin.
- Kaldırma, bedel, tazminat ve şikayet seçeneklerini süreleriyle birlikte değerlendirin.
Sık sorulan sorular#
Google Görseller'den alınan fotoğraf kullanılabilir mi?#
Arama motorunda görünmek lisans değildir. Kaynak sitedeki lisans ve hak sahibi kontrol edilmelidir.
Fotoğrafçıyı etiketlersem izin gerekmez mi?#
Etiket veya kaynak gösterme, kural olarak mali hak kullanım izninin yerine geçmez.
Fotoğrafı kırpmak ihlali ortadan kaldırır mı?#
Hayır. Kırpma, izinsiz çoğaltma ve umuma iletim sorununu gidermediği gibi eserde değişiklik veya adın kaldırılması yönünden ek tartışma yaratabilir.
İzinsiz kullanılan her fotoğraf için üç kat tazminat alınır mı?#
Hayır. FSEK m.68'deki talebin şartları, hak sahipliği, kullanım biçimi ve emsal bedel somut delillerle incelenir; sonuç otomatik değildir.
İlgili yazılar#
- Sosyal medyada hakaret ve şikayet süresi
- Kamu kurumlarının internette kişisel veri paylaşımı
- Tescilsiz markada önceye dayalı kullanım
Son hukuki kontrol tarihi: 9 Eylül 2026
Kaynakça#
- 5846 sayılı Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, m.4, 15, 52, 66, 68, 70, 71, 75, 84 ve 86
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m.72
- Yargıtay 11. HD, E.2024/2743, K.2024/7761
- İstanbul BAM 44. HD, E.2024/231, K.2026/664
- Yargıtay 19. CD, E.2015/8032, K.2016/13958
Bu metin genel hukuki bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığın özellikleri, süreler ve başvuru yolu ayrıca değerlendirilmelidir.