Kullanılmayan Markanın İptali: Beş Yıl ve TÜRKPATENT

Tescilli marka, tescil tarihinden itibaren beş yıl içinde Türkiye'de tescilli olduğu mal veya hizmetler bakımından ciddi biçimde kullanılmazsa ya da kullanımına kesintisiz beş yıl ara verilirse iptal edilebilir. 10 Ocak 2024'ten beri kullanmama dahil SMK m.26'daki iptal talepleri kural olarak TÜRKPATENT tarafından incelenir. Kullanım yalnız bazı mal veya hizmetlerde ispatlanırsa bütün tescil değil, kullanılmayan bölüm iptal edilir.

Beş yıllık süre ne zaman başlar?#

SMK m.9, başlangıcı tescil tarihine bağlar. Marka beş yılı doldurmadan sırf henüz kullanılmadığı gerekçesiyle iptal edilemez. Beş yıl dolduktan sonra ise marka sahibi, haklı sebep yoksa ciddi kullanımını göstermek zorundadır.

Kullanımın iptal talebinden önceki üç ay içinde başlaması veya artırılması her zaman kurtarıcı değildir. Marka sahibinin iptal talebinin yapılacağını öğrendiği ve yalnız bu nedenle kullanıma başladığı anlaşılırsa kanundaki üç aylık koruma dışı dönem uygulanabilir.

Ciddi kullanım ne demektir?#

Ciddi kullanım, markanın yalnız hakkı elde tutmak amacıyla sembolik biçimde gösterilmesi değildir. Kullanımın ilgili pazarda pay yaratmaya veya korumaya yönelmesi; süre, yoğunluk, coğrafi kapsam, ürünün niteliği ve sektör koşulları birlikte değerlendirilir. Faturalar, ürün fotoğrafları, kataloglar, reklamlar, sevk belgeleri, pazar yeri kayıtları ve tarihli dijital veriler birbirini doğrulamalıdır.

Markanın ayırt edici karakterini değiştirmeyen farklı biçimde kullanımı veya marka sahibinin izniyle lisans alan tarafından kullanım da hesaba katılabilir. İhracat amacıyla mal veya ambalaj üzerinde Türkiye'de kullanım da kanunda kullanım sayılan hallerdendir.

Başvuru nereye ve nasıl yapılır?#

SMK m.26 kapsamındaki iptal talebi TÜRKPATENT'e yöneltilir. Talepte iptali istenen tescil, mallar veya hizmetler, hukuki sebep ve menfaat açıkça belirtilmelidir. Kurumun 2026 resmi tarifesinde marka iptal ücreti 35.320 TL, ücretle birlikte alınan emanet tutarı da 35.320 TL olarak yer almaktadır; ödeme öncesi güncel resmi ücret tablosu kontrol edilmelidir.

Marka sahibine cevap ve delil sunma imkanı verilir. Kurumun iptal kararına karşı bildirimden itibaren iki ay içinde YİDK itirazı; nihai Kurum kararına karşı da bildirimden itibaren iki ay içinde Ankara Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinde iptal davası gündeme gelir.

İptal kararının etkisi#

Kural olarak iptal kararı, iptal talebinin Kuruma sunulduğu tarihten itibaren etkilidir. İptal halinin daha önce doğduğu ispatlanır ve açıkça istenirse, karar daha eski bir tarihten itibaren sonuç doğurabilir. Geçmiş tarih talebi özellikle aynı markanın bir itiraz veya tecavüz iddiasında dayanak gösterildiği olaylarda önem taşır.

Uygulamalı örnek#

Bir şirket 2018'de üç farklı ürün grubu için marka tescil ettirmiş, ancak 2021-2026 arasında yalnız kahve ürünlerinde düzenli satış yapmış olsun. İptal talebinde bulunan taraf, tüm tescilin kullanılmadığını ileri sürse bile faturalar ve ambalajlar kahvede ciddi kullanımı doğrularsa bu bölüm korunabilir. Hiç kullanılmayan çay ve kakao ürünleri yönünden kısmi iptal gündeme gelir.

Okuyucu için yapılacaklar listesi#

Tescil ve beş yıllık sürenin başlangıç tarihini doğrulayın.
İptal edilecek mal ve hizmetleri sınıf numarasıyla değil, somut ifadeleriyle belirleyin.
Marka sahibiyseniz beş yıllık döneme ait tarihli kullanım zinciri oluşturun.
Talep sahibiyseniz hukuki menfaati ve engellenen faaliyeti açıklayın.
Kararın geçmişe etkisini istiyorsanız açık talep ve tarihi somutlaştırın.
Kurum ve YİDK bildirimlerinden başlayan iki aylık süreleri kaydedin.

Güncel ve dikkat çekici kararlar#

Ankara BAM 20. Hukuk Dairesi, E.2023/1364, K.2025/1584, 12.09.2025#

Uyuşmazlık hem YİDK kararının iptali hem markanın kullanmama nedeniyle iptali taleplerini içeriyordu. Daire, beş yıllık kullanmama gerçekleşmiş olsa da iptalin kural olarak dava tarihinden ileriye etkili olduğunu; daha eski tarih için açık talep gerektiğini vurguladı. Bu nedenle sonradan verilen iptal kararı, önceki tarihteki YİDK incelemesini kendiliğinden ortadan kaldırmadı. Tam metin

İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesi, E.2024/1539, K.2026/405, 11.03.2026#

Marka sahibi ciddi kullanım yaptığını ispatlayamadı; bilirkişi belgelerin başka bir markaya ilişkin olduğunu belirledi. Daire, ispat yükünün marka sahibinde bulunduğunu ve sessiz kalma yoluyla hak kaybı savunmasının kullanmama nedeniyle iptal talebine karşı ileri sürülemeyeceğini kabul ederek ret istinafını reddetti. Karar, sicil kaydının kullanım delilinin yerine geçmediğini açıkça gösterir. Tam metin

İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesi, E.2021/1609, K.2023/1062, 12.07.2023#

Marka yalnız 31. sınıftaki belirli tohum ürünleri bakımından kullanılmıyordu. Daire, beş yıllık ciddi kullanım ve haklı sebep ispatlanamadığı için yalnız bu ürünler yönünden iptali onadı; tescilin tamamı kaldırılmadı. Somut ilke, incelemenin sınıf başlığına göre değil, tescil listesindeki mal ve hizmet bazında yapılmasıdır. Tam metin

Kararların soruya verdiği net cevap#

Beş yıllık süre dolduğunda marka sahibi gerçek, ticari ve ilgili ürünle bağlantılı kullanımı belgelemelidir. Başka bir işaretin kullanımı veya sembolik kayıtlar yeterli olmaz. Kullanım bazı ürünlerde varsa iptal de o ölçüde kısmi olur. İptalin daha eski tarihten etkili olması isteniyorsa bu sonuç açıkça talep edilmeli ve koşulların o tarihte oluştuğu gösterilmelidir.

Sık sorulan sorular#

Tanınmış marka kullanılmasa da korunur mu?#

Tanınmışlık, SMK m.9'daki ciddi kullanım yükümlülüğünü kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

İnternet sitesi tek başına kullanım ispatlar mı?#

Her zaman değil. Sitenin tarihi, Türkiye pazarına yönelmesi ve gerçek ticari faaliyetle bağlantısı diğer delillerle desteklenmelidir.

İptal bütün sınıfı etkiler mi?#

Hayır. Ciddi kullanımın bulunduğu mal veya hizmetler korunabilir; kullanılmayan bölüm iptal edilir.

İlgili yazılara iç bağlantı önerileri#

Kaynakça#

Bilgilendirme notu

Bu metin genel hukuki bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığın özellikleri, süreler ve başvuru yolu ayrıca değerlendirilmelidir.