Sosyal Medyada Müzik Kullanmak Telif İhlali mi?

Evet, gerekli izin veya lisans yoksa sosyal medya videosunda birkaç saniyelik müzik kullanımı dahi telif ihlali oluşturabilir. Platformun videoya müzik ekleme özelliği, özellikle işletme hesabındaki reklam ve tanıtımlar için tüm eser sahibi, icracı ve yapımcı haklarının alındığını garanti etmez. Kullanımın ticari olup olmadığı, platform lisansının kapsamı, eserin süresi ve değişiklik yapılması ayrı ayrı kontrol edilmelidir.

Hangi haklar birlikte gündeme gelir?#

Bir şarkıda söz yazarı, besteci, aranjörün duruma göre hakları; icracı sanatçı ve fonogram yapımcısının bağlantılı hakları bulunabilir. Videoya kaydetme çoğaltma, sosyal medya hesabında yayımlama ise umuma iletim hakkını ilgilendirir. Eserin kısaltılması, sözünün değiştirilmesi veya eser sahibinin adının hiç ya da yanlış belirtilmesi manevi hak ihlali de doğurabilir.

FSEK uyarınca mali haklar yazılı sözleşmeyle ve ayrı ayrı gösterilerek devredilir. Ajansla yapılan sosyal medya yönetim sözleşmesi, müzik hak sahiplerine karşı gerekli lisansın gerçekten alınmış olduğunu tek başına göstermez.

Platformdaki müzik kütüphanesi ne sağlar?#

Platform lisansı; ülke, hesap türü, organik paylaşım, reklam, sponsorlu içerik ve platform dışına aktarma bakımından sınırlı olabilir. Kişisel hesapta seçilebilen popüler bir şarkının işletme reklamında kullanılması aynı izin kapsamında olmayabilir. Videonun daha sonra web sitesine, televizyona veya başka platforma yüklenmesi yeni kullanım oluşturabilir.

En güvenli yol, platformun güncel ticari müzik koşullarını ve eserin hak zincirini kampanya öncesinde yazılı olarak kontrol etmektir. Stok müzik lisansında da mecra, süre, coğrafya, reklam bütçesi ve yeniden düzenleme yetkisi okunmalıdır.

“Altı saniye kullandım” savunması yeterli mi?#

Hayır. Kanunda genel bir “beş, altı veya on saniye serbesttir” kuralı yoktur. Alıntı istisnası; amaca uygunluk, açıklama maksadı, ölçülülük ve kaynak gösterme gibi şartlara bağlıdır. Ürünü tanıtan fon müziği, çoğu olayda bilimsel veya eleştirel alıntı amacı taşımaz.

İhlal halinde talepler ve süre#

Hak sahibi içeriğin kaldırılmasını, tecavüzün durdurulmasını ve FSEK m.68 koşullarında sözleşme yapılsaydı istenebilecek bedelin üç katına kadar tutarı talep edebilir. FSEK m.70 uyarınca maddi ve manevi tazminat da koşulları içinde gündeme gelir. Ceza sorumluluğu için FSEK m.71 ve şikayet süreleri ayrıca değerlendirilir. Görevli hukuk mahkemesi fikri ve sınai haklar hukuk mahkemesidir.

Uygulamalı örnek#

Bir restoran, ajansın hazırladığı altı saniyelik ürün reklamında tanınmış şarkının değiştirilmiş bölümünü Instagram ve TikTok hesabında kullansın. Hesaplar restorana ait, video ürün satışını artırmaya yönelik ve hak sahibinden yazılı izin alınmamışsa ajansın yüklediği savunması restoranın dış sorumluluğunu kendiliğinden kaldırmaz. Lisans, yükleme kayıtları ve ajans sözleşmesi ayrı incelenir.

Okuyucu için yapılacaklar listesi#

Kullanılan kayıt ile söz ve beste hak sahiplerini belirleyin.
Hesabın kişisel mi ticari mi olduğunu ve içeriğin reklam niteliğini kaydedin.
Platform ve stok müzik lisansını kullanım tarihinde arşivleyin.
Lisansın mecra, ülke, süre ve sponsorlu reklam kapsamını kontrol edin.
Ajans sözleşmesine hak temizleme ve belge teslim yükümlülüğü ekleyin.
İhlal bildirimi gelirse içeriği ve delilleri silmeden önce hukuki kayıt alın.

Güncel ve dikkat çekici kararlar#

İstanbul BAM 16. Hukuk Dairesi, E.2024/1123, K.2026/31, 15.01.2026#

Bir müzik eseri ürün reklamında değiştirilerek şirketin sosyal medya hesabında altı saniye kullanılmıştı. Daire, süre kısa olsa da eser sahibinin mali ve manevi hakları ile icracı bağlantılı hakkının ihlal edildiğini; hesabın şirkete ait olması nedeniyle ajansla sözleşmenin hak sahibine karşı ileri sürülemeyeceğini kabul etti. Maddi ve manevi tazminat kararı kesin olarak korundu. Tam metin

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, E.2023/119, K.2024/3731, 09.05.2024#

Üç müzik eserinin programlarda toplam on beş kez izinsiz kullanıldığı iddiasında tecavüzün tespiti, FSEK m.68 bedeli ve manevi haklar tartışıldı. Yargıtay, delil ve bilirkişi değerlendirmesine dayanan kısmi kabul kararını usul ve kanuna uygun bularak onadı. Karar, her eser ve kullanımın ayrı hak sahipliği ile lisans zinciri üzerinden hesaplanması gerektiğini gösterir. Tam metin

İstanbul BAM 44. Hukuk Dairesi, E.2020/1099, K.2022/1140, 30.06.2022#

Televizyon programındaki müzik kullanımları sosyal medya yayınlarında da kalmış, bir eserde eser sahibinin adı yanlış gösterilmişti. Daire, adın yanlış yazılmasının FSEK m.15 kapsamındaki manevi hakkı ihlal edebileceğini kabul etti; ancak eksik inceleme nedeniyle dosyayı kaldırarak yeniden değerlendirmeye gönderdi. Karar, lisans kadar doğru eser sahibi bilgisinin de yayın süreci içinde korunması gerektiğini vurgular. Tam metin

Kararların soruya verdiği net cevap#

Kısa süreli kullanım için genel bir serbestlik yoktur; altı saniyelik reklam müziği dahi ihlal oluşturabilir. İşletme, içeriği ajansın yüklediğini söyleyerek hak sahibine karşı sorumluluktan otomatik kurtulamaz. İzin yalnız ses kaydını değil söz, beste, icra ve yapımcı haklarını kapsamalıdır. Ayrıca eser sahibinin adının yanlış veya eksik gösterilmesi bağımsız manevi hak sonucu doğurabilir.

Sık sorulan sorular#

Şarkının adını yazmak yeterli mi?#

Hayır. Kaynak göstermek mali hak kullanım izninin yerine geçmez.

Videoyu silmek tazminatı ortadan kaldırır mı?#

Hayır. Silme devam eden ihlali durdurabilir; geçmiş kullanım nedeniyle doğmuş talepleri kendiliğinden kaldırmaz.

Telifsiz müzik gerçekten sınırsız mıdır?#

Genellikle hayır. “Royalty-free” eserlerin de lisans şartları, hesap ve mecra sınırları bulunabilir.

İlgili yazılara iç bağlantı önerileri#

Kaynakça#

Bilgilendirme notu

Bu metin genel hukuki bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığın özellikleri, süreler ve başvuru yolu ayrıca değerlendirilmelidir.