Miras bırakanın sağ kalan eşi ve çocukları birlikte mirasçıysa eş terekenin 1/4’ünü, çocuklar toplam 3/4’ünü alır; çocukların bölümü aralarında eşit paylaşılır. Örneğin eş ve iki çocuk varsa eş 1/4, her çocuk 3/8 oranında mirasçıdır. Eşin evlilik mal rejiminden doğan alacağı varsa bu alacak, miras payından önce ve ayrı hesaplanır.
Sağ kalan eşin payı hangi durumda değişir?#
Türk Medeni Kanunu m. 499 uyarınca sağ kalan eş:
- Altsoy ile birlikte mirasçıysa 1/4,
- Anne ve baba zümresiyle birlikte mirasçıysa 1/2,
- Büyükanne-büyükbaba zümresi ve onların çocuklarıyla birlikte mirasçıysa 3/4,
- Bu zümrelerden kimse yoksa mirasın tamamını alır.
Çocuklar aynı derecede eşit mirasçıdır. Miras bırakandan önce ölen çocuğun payı, varsa kendi altsoyuna geçer. Evlatlık ve altsoyu, evlat edinene kan hısımı gibi mirasçı olur; evlatlığın kendi biyolojik ailesindeki mirasçılığı ayrıca devam eder.
Mal rejimi tasfiyesi neden önce yapılır?#
Eşlerin evlilik içinde edindiği mallar bakımından katılma alacağı doğabilir. Bu alacak, sağ kalan eşin miras payı değildir; terekenin borcu niteliğinde olabilir. Önce mal rejimi tasfiye edilir, sağ kalan eşin alacağı terekeden ayrılır, kalan net tereke 1/4–3/4 oranında paylaşılır.
Bu nedenle “ev eşlerin evliliği sırasında alındı, eş zaten yarısını ve ayrıca mirasın dörtte birini alır” şeklindeki kaba hesap her dosyada doğru değildir. Malın kişisel veya edinilmiş mal niteliği, borçlar, değer artış payı ve tasfiye hesabı belirlenmelidir.
Saklı paylar ne kadardır?#
Altsoyun saklı payı yasal miras payının yarısıdır. Sağ kalan eş altsoyla birlikte mirasçı olduğunda saklı payı yasal payının tamamı, yani terekenin 1/4’üdür. Bu oranlar, miras bırakanın vasiyetname veya bağışlarla tasarruf edebileceği kısmın hesabında kullanılır.
Aile konutu sağ kalan eşe kalır mı?#
Aile konutu kendiliğinden ve bedelsiz biçimde eşe geçmez. Türk Medeni Kanunu m. 652 uyarınca sağ kalan eş, tereke malları arasındaki ortak konut ve ev eşyası üzerinde miras payına mahsup edilmek üzere mülkiyet hakkı isteyebilir. Haklı sebepler varsa mülkiyet yerine intifa veya oturma hakkı tanınabilir.
Ayrıca edinilmiş mallara katılma rejimi kapsamında TMK m. 240 uyarınca katılma alacağına mahsup talebi gündeme gelebilir. Hangi hükme dayanıldığı, görevli mahkeme ve hesap yöntemi bakımından önemlidir.
Boşanma ve ayrılık durumları#
Boşanma kararı kesinleşmişse eski eş yasal mirasçı değildir. Ölüm sırasında boşanma davası sürüyorsa TMK m. 181’deki özel koşullar değerlendirilir. Fiilen ayrı yaşamak veya boşanma davası açılmış olması tek başına mirasçılığı otomatik olarak sona erdirmez.
Süre ve başvuru yolları#
Yasal paylar ölümle doğar; pay oranının gösterilmesi için mirasçılık belgesi alınır. Mirasçılık belgesinin geçersizliği her zaman ileri sürülebilir. Mal rejimi alacağı, tenkis, aile konutunun özgülenmesi veya paylaşma taleplerinin her birinin farklı süre ve görev kuralları vardır. Özellikle mal rejimi alacağı için genel “miras davası süresi” varsayımıyla hareket edilmemelidir.
Uygulama örneği#
Miras bırakan geride eşini ve iki çocuğunu bırakmış, mal rejimi tasfiyesinden sonra net tereke 8 milyon TL olarak belirlenmiştir. Eş 2 milyon TL, her çocuk 3 milyon TL alır. Eşin ayrıca 1 milyon TL katılma alacağı bulunduysa bu tutar 8 milyon TL’lik net tereke belirlenmeden önce pasif olarak dikkate alınmış olmalıdır. Aynı 1 milyon TL’nin hem tereke borcu hem miras payı gibi iki kez hesaba katılması doğru değildir.
Kısa karar özeti#
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, 19.06.2025, E. 2024/5685, K. 2025/6172, sağ kalan eşin aile konutu üzerinde TMK m. 240 uyarınca mülkiyet talebi ile katılma alacağının mahsup hesabını incelemiştir. Daire, eş adına mülkiyet tanınmasını yerinde bulmuş; ancak eşin kendi miras payı ve diğer mirasçıların hisse değerleri gözetilmeden yapılan mahsup hesabını hatalı görmüştür. Bu nedenle istinaf kararını kaldırıp ilk derece hükmünü bozmuştur. Somut ilke, sağ kalan eşin mal rejimi alacağı, kendi miras payı ve diğer mirasçıların taşınmaz hisselerinin ayrı kalemler olarak hesaplanmasıdır.
Okuyucu için yapılacaklar listesi#
- Güncel mirasçılık belgesini alın.
- Önce eşler arasındaki mal rejimini ve malın niteliğini belirleyin.
- Terekenin aktif ve pasiflerini çıkarın.
- Yasal pay ile saklı payı karıştırmayın.
- Aile konutu için TMK m. 240 ve m. 652 seçeneklerini ayrı inceleyin.
- Boşanma davası varsa ölüm tarihindeki usul durumunu kontrol edin.
Sık sorulan sorular#
Eş ve tek çocuk varsa paylar nedir?#
Eş 1/4, tek çocuk 3/4 oranında mirasçıdır.
Kız ve erkek çocukların payı farklı mıdır?#
Hayır. Türk Medeni Kanunu bakımından çocuklar cinsiyete göre farklı pay almaz.
Eş aile konutunun tamamını ücretsiz alır mı?#
Hayır. Özgüleme, kural olarak miras payına veya katılma alacağına mahsup edilerek ve gerektiğinde bedel eklenerek yapılır.
İç bağlantı önerileri#
- Saklı Pay ve Tenkis Davası Nasıl Hesaplanır?
- Veraset İlamı Nasıl Alınır?
- Miras Kalan Evde Bir Mirasçı Satışı İstemezse Ne Olur?
Kaynakça#
- Türk Medeni Kanunu m. 181, 240, 495-501, 506 ve 652
- Yargıtay 2. HD, 19.06.2025, E. 2024/5685, K. 2025/6172 – tam metin YARGI PRO üzerinden doğrulandı.
Son hukuki kontrol tarihi: 1 Eylül 2026
Bu metin genel hukuki bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığın özellikleri, süreler ve başvuru yolu ayrıca değerlendirilmelidir.