Vasiyet Edilen Mal Nasıl Alınır? Tenfiz ve Tescil Davası

Vasiyetnamede kişiye belirli bir ev, araç veya alacak bırakılmışsa kişi vasiyet alacaklısıdır ve mal kendisine ölümle otomatik geçmez. Vasiyet yükümlüsü mirasçılardan teslim veya devir istenir; yerine getirilmezse asliye hukuk mahkemesinde vasiyetnamenin tenfizi ve gerekiyorsa tapu iptali–tescil davası açılır. Terekenin tamamı veya belli oranı bırakılmışsa kişi vasiyet alacaklısı değil atanmış mirasçı olabilir.

Atanmış mirasçı ile vasiyet alacaklısı farkı#

TMK m. 516-517 uyarınca terekenin tamamı veya oranı bırakılan kişi atanmış mirasçıdır ve külli halef olur. Belirli bir taşınmaz, araç veya para bırakılan kişi ise vasiyet alacaklısıdır; TMK m. 600 gereği mirasçılara karşı kişisel istem hakkı kazanır.

Bu ayrım dava yolunu belirler. Atanmış mirasçı çoğu durumda sulh hukuk mahkemesinden atanmış mirasçılık belgesi alarak intikal yapabilir. Belirli mal vasiyetinde ise mirasçıların devir beyanı veya tenfiz hükmü gerekir.

Vasiyetin açılması tenfiz anlamına gelir mi?#

Hayır. Sulh hukuk mahkemesinde vasiyetnamenin açılıp okunması, belgenin ilgililere bildirilmesini sağlar. Bu işlem vasiyetin maddi geçerliliğini kesin hükme bağlamaz ve taşınmazı kendiliğinden vasiyet alacaklısına geçirmez. İptal veya tenkis davası açılmamış olması tenfiz talebini güçlendirir; fakat devir için gerekli işlemin ayrıca yapılması gerekir.

Süre ve görevli mahkeme#

Vasiyet alacağı, kanundaki muacceliyet ve öğrenme esaslarına göre on yıllık zamanaşımına tabidir. İptal ve tenkis savunmalarına ilişkin bir ve on yıllık hak düşürücü süreler ayrıca karıştırılmamalıdır. Tenfiz ve tescil talebi asliye hukuk mahkemesinde, vasiyet yükümlüsü mirasçılara karşı açılır.

Uygulama örneği#

Vasiyetnamede “Bursa'daki 12 numaralı daire yeğenime kalsın” denmişse yeğen belirli mal vasiyeti alacaklısıdır. Mirasçılar tapuda devre yanaşmazsa vasiyetnamenin açıldığı dosya, tebliğler ve taşınmaz kaydıyla tenfiz–tescil davası açabilir. “Tüm malvarlığımı yeğenime bırakıyorum” ifadesi ise atanmış mirasçılık sonucunu doğurabilir.

Güncel ve dikkat çekici kararlar#

Atanmış mirasçı, üçüncü kişiler adına intikal varsa tapu davası açabilir#

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 11.12.2025, E. 2025/1197, K. 2025/5311, tüm malvarlığı kendisine bırakılan atanmış mirasçının hukuki yararını incelemiştir. Normalde atanmış mirasçılık belgesiyle intikal yapılabileceğini; ancak mallar diğer mirasçılar adına tescil edilmişse tapu iptali ve tescil davasında hukuki yarar bulunduğunu kabul ederek ret kararını bozmuştur. Somut ilke, dava yolunun sicilde oluşan fiili engelle birlikte belirlenmesidir.

Tüm malvarlığının bırakılması belirli mal vasiyeti değildir#

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 18.01.2024, E. 2022/6760, K. 2024/309, “tüm menkul ve gayrimenkul mallar” şeklindeki vasiyeti değerlendirmiştir. Bunun belirli mal bırakma değil mirasçı atama olduğunu; davacının atanmış mirasçılık belgesiyle intikal sağlayabileceği için tenfiz davasında hukuki yararı bulunmadığını belirtmiştir. Karar, vasiyetnamedeki tek tek sözcüklerden çok kazandırmanın terekeye oranına bakılması gerektiğini göstermektedir.

2026 kararında atanmış mirasçı için tenfiz yerine belge yolu teyit edildi#

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 03.06.2026, E. 2025/4696, K. 2026/2918, murisin tüm malvarlığını oğluna bıraktığı vasiyetnameye dayalı tenfiz davasını incelemiştir. Daire, davacının atanmış mirasçı olduğunu ve TMK m. 598 uyarınca mirasçılık belgesiyle sonuca ulaşabileceğini kabul ederek hukuki yarar yokluğundan ret kararını onamıştır. Somut ilke, tüm tereke için açılan gereksiz tenfiz davası yerine doğru belgenin alınmasıdır.

Kararların soruya verdiği net cevap#

Vasiyetname belirli bir mal bırakıyorsa hak sahibi vasiyet alacaklısıdır ve mirasçılar devir yapmazsa tenfiz–tescil davası açar. Tüm tereke veya belli oran bırakılmışsa kişi atanmış mirasçıdır; kural olarak mirasçılık belgesiyle intikal yapmalıdır. Buna rağmen mallar diğer mirasçılar adına tescil edilmişse tapu iptali ve tescil davasında hukuki yarar vardır. Vasiyetnamenin açılması tek başına mülkiyeti geçirmez.

Okuyucu için yapılacaklar listesi#

Vasiyetin belirli mal mı tereke oranı mı içerdiğini ayırın.
Vasiyetnamenin açılma ve tebliğ dosyasını temin edin.
İptal veya tenkis davası bulunup bulunmadığını araştırın.
Güncel tapu ve intikal kayıtlarını çıkarın.
Talebi doğru kişilere ve doğru mahkemeye yöneltin.

Sık sorulan sorular#

Vasiyetname tapuda doğrudan kullanılır mı?#

Belirli mal vasiyetinde çoğu kez mirasçıların devir beyanı veya tenfiz hükmü gerekir. Atanmış mirasçı ise mirasçılık belgesiyle işlem yapabilir.

Mirasçılar vasiyeti kabul etmezse ne olur?#

İptal veya tenkis sebepleri varsa dava açabilirler; salt istememeleri geçerli vasiyeti kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Vasiyet alacaklısı tereke borçlarından sorumlu mu?#

Atanmış mirasçıdan farklı olarak külli halef değildir; yalnız bırakılan mal veya hak için kişisel talep sahibidir.

İç bağlantı önerileri#

Kaynakça#

Son hukuki kontrol tarihi: 1 Eylül 2026

Bilgilendirme notu

Bu metin genel hukuki bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığın özellikleri, süreler ve başvuru yolu ayrıca değerlendirilmelidir.