4/a ve 4/b kapsamındaki sigortalılık aynı dönemde doğarsa 5510 sayılı Kanun m.53 ve geçiş hükümleri uygulanır. 1 Mart 2011 sonrası genel kuralda 4/a sigortalılığına öncelik verilse de kişi ortağı olduğu işyerinden 4/a kapsamında bildirilemez. Dönem, ortaklık yapısı ve fiili çalışma ayrı ayrı incelenmelidir.
Çakışma neden olur?#
Şirket ortaklığı, esnaf veya vergi kaydı sürerken başka bir işveren yanında hizmet sözleşmesiyle çalışma başlayabilir. Tarım sigortalılığı veya isteğe bağlı sigorta da kayıtlarda çakışma yaratabilir. Aynı prim gününün iki statüde birden emeklilik hesabına alınması mümkün değildir.
1 Mart 2011 neden önemlidir?#
6111 sayılı Kanunla değişen öncelik kuralı bu tarihten sonraki dönemlerde etkilidir. Daha eski dönemler, o tarihte yürürlükteki mevzuat ve önce başlayan sigortalılık ilkeleriyle incelenebilir. Bu nedenle tek bir genel cevap bütün hizmet dökümüne uygulanamaz.
Şirket ortağının 4/a bildirimi#
Kişinin kendi şirketinden veya ortağı olduğu işyerinden hizmet akdine dayalı bildirilmesi kanuni sınırlamalara tabidir. Başka bir işverene ait gerçek çalışma ise ayrıca değerlendirilebilir. Kağıt üzerindeki bordro yeterli olmayıp bağımlılık, ücret ve fiili iş görme unsurları araştırılır.
Örnek#
Limited şirket ortağı olan kişi, ortak olmadığı başka bir şirkette tam zamanlı mühendis olarak çalışıyorsa 2011 sonrası dönem için gerçek 4/a çalışması öncelik kazanabilir. Bildirim kendi ortak olduğu şirketten yapılmışsa aynı sonuç otomatik çıkmaz.
Okuyucu için yapılacaklar listesi#
- 4/a ve 4/b başlangıç-bitiş tarihlerini yan yana çıkarın.
- Ticaret sicili ve vergi kayıtlarını temin edin.
- 1 Mart 2011 öncesi ve sonrasını ayırın.
- 4/a çalışmasının gerçek ve başka işverene ait olup olmadığını kontrol edin.
- İptal edilen günlerin emeklilik hakkına etkisini hesaplatın.
Güncel ve doğrudan ilgili kararlar#
Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, E.2014/14147, K.2015/10415, 11.05.2015#
Şirket ortaklığından doğan zorunlu sigortalılık ile hizmet akdine dayalı çalışmanın çakışmasında dönem mevzuatının ve gerçek çalışmanın belirlenmesini istedi. Alt sorun, hangi statünün öncelikli olduğudur. Tam metin
Yargıtay 21. Hukuk Dairesi, E.2015/21088, K.2016/548, 21.01.2016#
4/a çalışması ile tarımsal 4/b sigortalılığının çakıştığı dönemi 5510 sayılı Kanunun geçiş ve öncelik hükümleri çerçevesinde değerlendirdi. Alt sorun, tarım Bağ-Kur kaydının etkisidir. Tam metin
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi, E.2025/6121, K.2025/12446, 25.09.2025#
Şirket ortaklığı nedeniyle tahakkuk eden 4/b sigortalılığı ve prim borcunun iptali uyuşmazlığında Bölge Adliye Mahkemesi kararını onadı. Alt sorun, ortaklık kaydının sigortalılığa etkisidir. Tam metin
Kararların soruya verdiği net cevap#
Çakışmada yalnız bordrodaki statüye bakılmaz. Tarih, ortaklık, işverenin kimliği ve fiili çalışma saptanır; sonra o dönemde yürürlükteki öncelik kuralı uygulanır.
Sık sorulan sorular#
İki statünün primleri birden sayılır mı?#
Aynı güne ait primler iki kat hizmet oluşturmaz; geçerli statü belirlenir.
SGK geçmiş hizmeti iptal edebilir mi?#
Kanuna aykırı veya fiili çalışmaya dayanmayan kaydı iptal edebilir; işlem gerekçe ve delilleriyle yargısal denetime açıktır.
İlgili yazılara iç bağlantılar#
Kaynakça#
- SGK sigortalılık statüleri
- 5510 sayılı Kanun
- Yargıtay 21. HD, E.2014/14147, K.2015/10415
- Yargıtay 21. HD, E.2015/21088, K.2016/548
- Yargıtay 10. HD, E.2025/6121, K.2025/12446
Bu metin genel hukuki bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığın özellikleri, süreler ve başvuru yolu ayrıca değerlendirilmelidir.