Reddi miras nasıl yapılır?

Miras, kural olarak mirasçının mirasçı olduğunu öğrendiği tarihten itibaren üç ay içinde, mirasın açıldığı yerdeki sulh hukuk mahkemesine kayıtsız ve şartsız ret beyanı verilerek reddedilir. Notere verilen tek taraflı beyan gerçek ret için yeterli değildir. Ölüm tarihinde terekenin borca batık olduğu açıkça belli veya resmen tespit edilmişse “mirasın hükmen reddi” ayrıca değerlendirilebilir.

Reddi miras neyi kapsar?#

Miras bırakanın ölümüyle terekenin yalnız malları ve alacakları değil, kural olarak borçları da mirasçılara geçer. Mirasçı yalnız borçları reddedip malvarlığını kabul edemez; ret, miras payının tamamına ilişkin ve koşulsuz olmalıdır. Yasal ve atanmış mirasçıların ret hakkı Türk Medeni Kanunu m. 605-606 ile düzenlenmiştir.

Üç aylık süre ne zaman başlar?#

Yasal mirasçılar bakımından süre, miras bırakanın ölümünü öğrendikleri tarihte başlar. Kişi mirasçı olduğunu daha sonra öğrendiğini ispatlarsa başlangıç bu öğrenme tarihine kayabilir. Vasiyetnameyle atanmış mirasçı için süre, tasarrufun kendisine resmen bildirildiği tarihten işler.

Süre hak düşürücü niteliktedir. Bununla birlikte önemli sebepler varsa sulh hakimi, süre dolmadan veya dolduktan sonra ret süresini uzatabilir ya da yeni süre tanıyabilir. Bu imkan otomatik değildir; gecikmenin nedeni somut belgelerle açıklanmalıdır.

Başvuru nereye ve nasıl yapılır?#

Gerçek ret, miras bırakanın son yerleşim yerindeki sulh hukuk mahkemesine sözlü veya yazılı beyanla yapılır. Beyan kayıtsız ve şartsız olmalı, ret tutanağa geçirilmelidir. Vekil aracılığıyla işlem yapılacaksa vekaletnamenin mirası reddetme konusunda özel yetki içermesi gerekir.

Başvuruda uygulamada şu belgeler kullanılır:

• Kimlik ve yerleşim bilgileri
• Ölüm belgesi veya nüfus kayıt örneği
• Varsa mirasçılık belgesi
• Vekille başvuruluyorsa özel yetkili vekaletname
• Süre başlangıcının ölüm tarihinden farklı olduğu ileri sürülüyorsa bunu gösteren belgeler

Hangi işlemler ret hakkını kaybettirebilir?#

Süre dolmadan terekeye olağan yönetim dışında müdahale etmek, tereke malını gizlemek veya kendine mal etmek, mirasın kabul edildiği sonucunu doğurabilir. Buna karşılık cenaze işlemleri, bozulacak malları koruma veya terekenin değerini muhafaza etme gibi zorunlu koruma tedbirleri her durumda kabul anlamına gelmez. Banka hesabından para çekmek, aracı satmak, taşınmazı kendi adına kullanmaya başlamak gibi işlemler yapılmadan önce ret ihtimali değerlendirilmelidir.

Hükmen ret ne zaman gündeme gelir?#

Miras bırakanın ölüm anında ödemeden aczi açıkça belli veya resmen tespit edilmişse miras reddedilmiş sayılır. Hükmen ret, üç aylık gerçek ret beyanından farklıdır. Genellikle tereke alacaklılarına karşı açılan çekişmeli davada, ölüm tarihindeki aktif ve pasifler araştırılır. Mirasçının terekeyi açıkça veya örtülü biçimde kabul edip etmediği de incelenir.

Gerçek ret hasımsız bir çekişmesiz yargı işi ve sulh hukuk mahkemesinin görevi iken, hükmen ret talebi alacaklılara yöneltilen çekişmeli bir uyuşmazlıktır. Görev ve taraf teşkili, talebin hukuki niteliğine göre ayrıca kurulmalıdır.

Süreler ve sonuçlar#

• Gerçek ret: Kural olarak üç ay.
• Süre uzatımı: Önemli sebep varsa sulh hakiminin kararıyla.
• Hükmen ret: Üç aylık gerçek ret süresine tabi değildir; ölüm anındaki borca batıklık ispatlanmalıdır.
• Ret beyanının iptali: Yanılma, aldatma veya korkutma gibi irade bozukluğu iddiaları ayrı dava ve süre değerlendirmesi gerektirir.

Ret geçerli olursa mirasçı, miras bırakanın ölümünde sağ değilmiş gibi değerlendirilir. Payın kime geçeceği, reddedenin yasal mı atanmış mı olduğu ve diğer mirasçıların durumuna göre değişir. En yakın yasal mirasçıların tamamının reddi halinde terekenin resmi tasfiyesi gündeme gelebilir.

Uygulama örneği#

Bir kişi babasının 10 Haziran’da öldüğünü aynı gün öğrenmiş, bankadan gelen icra bildirimleri üzerine terekenin borçlu olabileceğini fark etmiştir. Araştırma yapmak üç aylık süreyi kendiliğinden durdurmaz. Ret düşünülüyorsa tereke hesabından ödeme veya para çekme gibi kabul sayılabilecek işlemler yapılmadan, en geç 10 Eylül’e kadar yetkili sulh hukuk mahkemesine ret beyanı verilmelidir. Süre kaçmışsa sırf borçların fazla olması gerçek ret imkanını geri getirmez; ölüm anında açık borca batıklık varsa hükmen ret koşulları ayrıca incelenir.

Güncel ve dikkat çekici kararlar#

Hükmen ret davasında üç aylık süre uygulanmaz#

Yargıtay 7. Hukuk Dairesinin 2022/5927 E., 2023/6423 K. sayılı kararı, ölüm tarihinde borca batık olan tereke bakımından hükmen ret talebinin süreye bağlı olup olmadığını incelemiştir. Daire, TMK m. 605/2'de hükmen ret için hak düşürücü süre veya zamanaşımı öngörülmediğini; terekenin ölüm tarihindeki aktif ve pasifleri ile mirasçıların terekeyi benimseyen davranışlarının araştırılması gerektiğini kabul etmiştir. Somut olayda borca batıklık tespit edildiği ve terekeyi benimseme ispatlanamadığı için kabul kararına yönelen temyiz itirazları reddedilmiştir. Kararın pratik sonucu, gerçek retteki üç aylık sürenin hükmen ret davasına taşınamayacağıdır.

Miras kalan hisseyi satmak ret imkanını ortadan kaldırabilir#

Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, 26.05.2022, E. 2022/2483, K. 2022/3769, mirasçıların kök muristen gelen taşınmaz hisselerini adlarına intikal ettirip daha sonra satmalarının sonucunu değerlendirmiştir. Daire, bu işlemlerin terekeyi sahiplenme niteliğinde olduğuna ve TMK m. 610/2 uyarınca hükmen ret talebinin reddedilmesi gerektiğine karar vermiştir. Kararda ayrıca hükmen ret davasının alacaklılara yöneltilmesi ve vekilin özel yetkili vekaletname sunması gerektiği belirtilmiştir. Somut ilke, yalnız tapuda intikal işleminin değil, intikal eden mal üzerinde satış gibi tasarrufların ret hakkı bakımından ciddi risk yaratmasıdır.

Veraset ve intikal vergisi beyannamesi tek başına kabul sayılmaz#

Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, 15.10.2020, E. 2016/16104, K. 2020/6246, mirasçının veraset ve intikal vergisi beyannamesi vermesi ile bazı tereke borçlarının ödenmesinin mirası benimseme sayılıp sayılmayacağını incelemiştir. Daire, süresinde verilmemesi sorumluluk doğuran vergi beyannamesinin tek başına mirası kabul anlamına gelmeyeceğini belirtmiştir. Buna karşılık borç ödemeleri, hesap hareketleri, araçlar, taşınmazlar ve şirket payları ölüm tarihi esas alınarak ayrıntılı araştırılmadan karar verilemeyeceği gerekçesiyle hükmü bozmuştur. Kararın somut ilkesi, kanuni bir bildirimin yapılması ile tereke malları üzerinde sahiplenme iradesi gösteren tasarrufların birbirinden ayrılmasıdır.

Gerçek ret ile hükmen rette görev ve taraf yapısı farklıdır#

Yargıtay 20. Hukuk Dairesi, 10.05.2016, E. 2016/3386, K. 2016/5323, gerçek ret ile hükmen ret arasındaki görev ayrımını incelemiştir. Davacılar ölümden itibaren üç ay içinde, hasımsız ve koşulsuz ret isteminde bulunduğu için uyuşmazlığın gerçek ret olduğu kabul edilmiştir. Daire, gerçek ret talebinde görevli yerin sulh hukuk mahkemesi olduğuna karar vermiştir. Karardan çıkan somut ilke, görev ve tarafların talep başlığından değil, ret isteminin niteliği ile üç aylık süre içindeki beyanın içeriğinden belirlenmesidir.

Okuyucu için yapılacaklar listesi#

• Ölüm ve mirasçılığı öğrenme tarihlerini belgeleyin.
• Üç aylık son günü takvime yazın.
• Tereke malını satma, devretme veya hesaptan para çekme işlemi yapmayın.
• Bilinen banka, kredi, vergi ve icra borçlarını araştırın.
• Gerçek ret mi, hükmen ret mi gerektiğini ayırın.
• Başvurunun yetkili sulh hukuk mahkemesine ulaştığını ve tutanağa işlendiğini kontrol edin.

Sık sorulan sorular#

Reddi miras e-Devlet’ten yapılabilir mi?#

Hayır. UYAP Vatandaş Portal üzerinden dava/iş başvurusu imkanları bulunsa da ret beyanının usulüne uygun biçimde yetkili sulh hukuk mahkemesine sunulması ve tescili gerekir; e-Devlet’te tek tıkla ret işlemi yoktur.

Mirasçılık belgesi almadan miras reddedilebilir mi?#

Mirasçılık belgesi ret hakkının doğum şartı değildir. Ancak kimlik ve mirasçılık ilişkisinin tespiti için mahkeme ek belge isteyebilir.

Bir mirasçı reddederse diğerleri de reddetmiş olur mu?#

Hayır. Ret kişiseldir; her mirasçı kendi ret hakkını süresinde kullanmalıdır.

İç bağlantı önerileri#

• Vefat Eden Kişinin Bankadaki Parası Nasıl Alınır?
• Eş ve Çocukların Miras Payı Nasıl Hesaplanır?
• Sonraki döngü: Terekenin Tespiti ve Miras Ortaklığına Temsilci Atanması

Kaynakça#

• Türk Medeni Kanunu m. 605-618
• Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 382-383
• Yargıtay 20. HD, 10.05.2016, E. 2016/3386, K. 2016/5323 – tam metin YARGI PRO üzerinden doğrulandı.
• Yargıtay 7. HD, E. 2022/5927, K. 2023/6423 – hükmen rette süre ve borca batıklık yönünden tam metin incelendi; doğrudan resmi bağlantı bulunamadı.
• Yargıtay 7. HD, 26.05.2022, E. 2022/2483, K. 2022/3769 – terekenin benimsenmesi ve özel vekaletname yönünden tam metin.
• Yargıtay 14. HD, 15.10.2020, E. 2016/16104, K. 2020/6246 – vergi beyannamesi, borç ödemesi ve eksik araştırma yönünden tam metin.

Son hukuki kontrol tarihi: 1 Eylül 2026