Borçlu, ifası mümkün ve muaccel borcu kural olarak alacaklının ihtarı kendisine ulaştığında temerrüde düşer. İfa günü tarafların anlaşmasıyla kesin belirlenmişse, borçlu ihtara gerek olmadan günün geçmesiyle temerrüde düşebilir. Tazminat, faiz ve sözleşmeden dönme sonuçları için başlangıç tarihi doğru saptanmalıdır.
Temerrüdün şartları nelerdir?#
TBK m.117-126 bakımından borç muaccel olmalı, ifa hala mümkün bulunmalı ve borç yerine getirilmemiş olmalıdır. Temerrüdün oluşması için kusur şart değildir; kusur, gecikme zararından sorumlulukta önem taşır.
İhtar hangi durumda gerekmez?#
Sözleşmede belirli bir gün açıkça kararlaştırılmışsa veya gün usulüne uygun bir bildirimle belirlenebiliyorsa o günün geçmesi yeterli olabilir. Haksız fiil ve sebepsiz zenginleşme gibi kanunun özel sonuç bağladığı durumlar da ayrıdır. “En kısa sürede” gibi belirsiz ifadeler çoğu zaman kesin vade sayılmaz.
Ek süre her zaman şart mı?#
İki tarafa borç yükleyen sözleşmelerde aynen ifadan vazgeçip müspet zarar istemek veya sözleşmeden dönmek için borçluya uygun ek süre verilmesi kuraldır. Borçlunun davranışından sürenin etkisiz kalacağı anlaşılıyorsa, belirli zamanda ifa alacaklı için esaslıysa veya gecikmiş ifanın yararı kalmamışsa ek süre gerekmeyebilir.
Uygulamalı örnek#
Bir yazılım teslimi için yalnız “Eylül içinde” denmişse 30 Eylül sonrasındaki temerrüt tartışmalı olabilir; açık bir ödeme ve teslim ihtarı güvenli başlangıç sağlar. “11 Eylül 2026 saat 17.00” kesin vadesi yazılmışsa sürenin geçmesiyle ihtarsız temerrüt gündeme gelir.
Okuyucu için yapılacaklar listesi#
- Borcun muacceliyet tarihini sözleşmeden belirleyin.
- İfanın objektif olarak mümkün olup olmadığını kontrol edin.
- İhtarı ispatlanabilir yöntemle gönderin.
- Talep edilen tutarı ve ifayı açık yazın.
- Ek süre verilecekse başlangıç ve bitişi belirtin.
- Faiz hesabını temerrüt tarihinden başlatın.
Güncel ve doğrudan ilgili kararlar#
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2015/815, K.2015/2477, 06.11.2015#
Geç teslim edilen konut nedeniyle tazminat uyuşmazlığında Kurul; ifa imkanı, muacceliyet ve kural olarak ihtarın temerrüt şartları olduğunu, iki taraflı sözleşmelerde seçimlik haklardan önce uygun ek sürenin önemini açıkladı. Alt sorun, temerrüdün yapısal koşullarıdır. Tam metin
Yargıtay 15. Hukuk Dairesi, E.2014/3513, K.2014/6069, 27.10.2014#
İade alacağı için ödeme tarihinden faiz yürütülmüştü. Daire, borçluyu iade yönünden temerrüde düşüren ihtar bulunmadığı için faizin dava tarihinden başlaması gerektiğini belirtti. Alt sorun, faiz başlangıcının ispatıdır. Tam metin
Yargıtay 14. Hukuk Dairesi, E.2009/11641, K.2009/14379, 17.12.2009#
Alacağın devri ve bedel borcu uyuşmazlığında Daire, muacceliyet yanında alacaklının talep iradesinin borçluya ulaşmasını aradı. İhtar olmadığı için ödenmeyen bedelin depo ettirilmesi üzerinden çözüm kurdu. Alt sorun, kesin vade yokken ihtarın etkisidir. Tam metin
Kararların soruya verdiği net cevap#
Kesin vade veya kanuni istisna yoksa muacceliyet tek başına yeterli değildir; ihtar gerekir. İhtar kanıtlanamıyorsa temerrüt ve faiz çoğu kez dava ya da takip tarihinde başlar. Dönme veya ifa yerine tazminat için ayrıca uygun ek süre şartı kontrol edilmelidir.
Sık sorulan sorular#
WhatsApp mesajı ihtar sayılır mı?#
Kanun özel şekil öngörmiyorsa ulaşan açık talep etkili olabilir; ancak gönderen, içerik ve ulaşma zamanı bakımından ispat sorunu vardır.
Fatura temerrüt oluşturur mu?#
Faturanın yalnız gönderilmesi her olayda ödeme ihtarı sayılmaz. Açık ödeme talebi, vade ve sözleşme hükümleri birlikte incelenir.
Borçlunun kusuru yoksa temerrüt olmaz mı?#
Kusur temerrüdün kuruluş şartı değildir. Borçlu, gecikme zararından kurtulmak için kusursuzluğunu ileri sürebilir.
İlgili yazılara iç bağlantılar#
Kaynakça#
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.117-126
- Yargıtay HGK, E.2015/815, K.2015/2477
- Yargıtay 15. HD, E.2014/3513, K.2014/6069
- Yargıtay 14. HD, E.2009/11641, K.2009/14379
Bu metin genel hukuki bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığın özellikleri, süreler ve başvuru yolu ayrıca değerlendirilmelidir.