Konkordatoda Rehinli Alacak, Faiz ve Takip

Rehinli alacak, rehnin belirlenen değerini karşılayan kısmı yönünden adi konkordatonun zorunlu indirimine tabi değildir. Rehin değerini aşan açık kısım adi alacak olarak projeye girebilir. Rehnin paraya çevrilmesi takibi başlatılabilir veya sürdürülebilir; ancak mühlet sırasında kural olarak muhafaza ve satış yapılamaz. Teminatsız kısımda faiz, proje aksini söylemiyorsa kesin mühletle durur.

Rehin değeri neden belirlenir?#

İİK m.298 kapsamında rehinli malın kıymeti tespit edilir. Alacak 5 milyon TL, rehin değeri 3 milyon TL ise 3 milyonluk bölüm rehinli; kalan 2 milyonluk bölüm adi nisap ve proje bakımından değerlendirilir. Değerleme tarihindeki piyasa koşulları ve rehnin sırası önemlidir.

Takip ve satış yapılabilir mi?#

İİK m.295 rehinli takibin başlamasına ve sürmesine izin verir, fakat muhafaza tedbiri ile satışı engeller. İşletmede kullanılmayacak, hızla değer kaybedecek veya muhafazası masraflı mal için mahkeme izniyle satış istisnası vardır. Kıymet takdiri gibi satış hazırlığı işlemleri ile fiili satış ayrılmalıdır.

Faiz nasıl işler?#

İİK m.294 kesin mühlet tarihinden itibaren rehinle temin edilmemiş alacakta faizi durdurur; tasdik projesi farklı düzenleme yapabilir. Rehinli kısımda faiz ve eklentilerin teminat kapsamı, rehin sözleşmesi ile Türk Medeni Kanunu hükümlerine göre belirlenir. Açıkta kalan adi kısma rehinli bölümün faiz rejimi otomatik uygulanmaz.

Üçüncü kişi rehni sonucu değiştirir mi?#

Rehin borçlunun değil üçüncü kişinin malı üzerindeyse, konkordato nisabında alacağın rehinli sayılıp sayılmayacağı içtihatta uyuşmazlık yaratmıştır. Rehnin kimin malında olduğu, borçlunun kişisel sorumluluğu ve projenin kapsamı birlikte incelenmelidir. Tek bir etiketle bütün tutarın proje dışında olduğu varsayılmamalıdır.

Uygulamalı örnek#

Banka alacağı 4 milyon TL, borçlu şirketin taşınmazındaki ipotek değeri 2,5 milyon TL olsun. Banka rehinli takip açabilir fakat mühlet boyunca taşınmazı kural olarak sattıramaz. Değeri aşan 1,5 milyon TL adi alacak olarak projeye ve nisaba girer; bu bölümde faiz proje aksini söylemiyorsa kesin mühlet tarihinden itibaren durur.

Okuyucu için yapılacaklar listesi#

Rehin sözleşmesi, sıra ve üst sınırı kontrol edin.
Güncel kıymet takdiri ile alacak bakiyesini karşılaştırın.
Rehinli ve açıkta kalan tutarı ayrı hesaplayın.
Faizi geçici ve kesin mühlet tarihleriyle ayırın.
Takip işlemi ile muhafaza ve satışı birbirine karıştırmayın.
Üçüncü kişi rehninde mal sahibi ve borçlu ayrımını gösterin.

Güncel ve doğrudan ilgili kararlar#

İstanbul BAM 17. Hukuk Dairesi, E.2022/1897, K.2022/1584, 22.12.2022#

Daire, rehnin paraya çevrilmesi takibinin sürdürülebileceğini ve kıymet takdiri yapılabileceğini; buna karşılık muhafaza ve satış yasağının devam ettiğini kabul etti. Karar, takip hazırlığı ile paraya çevirme arasındaki sınırı gösterir. Tam metin

Sakarya BAM 7. Hukuk Dairesi, E.2023/1139, K.2024/1547, 06.11.2024#

Banka alacağının rehinli ve çekişmeli bölümleri ile mühlet sonrası faizi tartışıldı. Daire, teminatsız alacağın geçici mühletin kesin mühlet sonuçlarını doğurması nedeniyle ilgili tarihe göre hesaplanması ve rehinli bölümün ayrıca ayrılması gerektiğini belirtti. Eksik inceleme nedeniyle karar kaldırıldı. Tam metin

İstanbul BAM 13. Hukuk Dairesi, E.2022/1081, K.2022/1652, 10.11.2022#

Banka, üçüncü kişi ipoteğiyle teminatlı alacağının rehinli sayılmasını ve faizle projeye dahil edilmesini istedi. Daire, alacağın niteliği ve çekişmeli bölümünün esası incelenmeden hukuki yarar yokluğuyla ret verilmesini yanlış bulup kararı kaldırdı. Karar, rehin türü ve tutarın esas incelemesi gerektirdiğini gösterir. Tam metin

Kararların soruya verdiği net cevap#

Rehinli takip mühlette sürebilir fakat satış kural olarak yapılamaz. Rehin değerini aşan bölüm adi alacaktır ve faiz ile proje şartları bu bölüm için ayrı uygulanır. Üçüncü kişi ipoteğinde alacağın niteliği peşinen reddedilemez; rehnin kapsamı ve çekişmeli tutar esas yönünden incelenmelidir.

Sık sorulan sorular#

Rehinli alacağın tamamı proje dışında mı kalır?#

Yalnız rehin değerinin karşıladığı bölüm için bu sonuç doğar; açık kısım adi alacak olabilir.

Banka mühlet sırasında ipotekli malı satabilir mi?#

Kural olarak hayır. Takip sürebilir; satış ancak kanundaki özel izin koşullarıyla mümkündür.

Rehinli alacağa faiz işler mi?#

Rehinli kısımda rehnin faiz kapsamı dikkate alınır. Teminatsız kısımda İİK m.294 ve tasdik projesi uygulanır.

İlgili yazılara iç bağlantılar#

Kaynakça#

Bilgilendirme notu

Bu metin genel hukuki bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığın özellikleri, süreler ve başvuru yolu ayrıca değerlendirilmelidir.