Kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça alacaklı, alacağını borçlunun onayı olmadan üçüncü kişiye devredebilir. Devir sözleşmesinin yazılı yapılması geçerlilik şartıdır. Borçluya bildirim geçerlilik şartı değildir; fakat borçlunun eski alacaklıya iyiniyetle ödeme yapması riskini önlemek için önemlidir.
Yazılı şekil neyi kapsar?#
TBK m.183-194 gereğince devredenin iradesi yazılı olmalı ve devredilen alacak belirlenebilir bulunmalıdır. Alacağın tutarı, borçlu, dayanak ilişki ve varsa dosya numarası gösterilmelidir. Resmi şekil kural olarak aranmaz; özel kanun istisnaları saklıdır.
Borçlu hangi savunmaları ileri sürebilir?#
Borçlu, devri öğrendiği sırada devredene karşı sahip olduğu savunmaları devralana karşı da ileri sürebilir. Borcun ödendiği, zamanaşımı, takas veya asıl sözleşmenin geçersizliği buna örnektir. Devir borçlunun durumunu ağırlaştıramaz.
Bildirim yapılmazsa ne olur?#
Devri bilmeyen borçlu eski alacaklıya iyiniyetle ödeme yaparsa borcundan kurtulabilir. Bu nedenle noter bildirimi, KEP veya teslimi kanıtlanabilen yazı kullanılmalıdır. Devralan, bildirimden sonra dava ve takip işlemlerini kendi adına yürütür.
Uygulamalı örnek#
Şirket, müşterisinden olan 400.000 TL alacağını finansman kuruluşuna yazılı sözleşmeyle devretsin. Müşterinin imzası şart değildir. Ancak müşteriye bildirim yapılmaz ve müşteri eski alacaklıya ödeme yaparsa devralan tahsil sorunu yaşayabilir.
Okuyucu için yapılacaklar listesi#
- Devir yasağı veya özel kanun engelini kontrol edin.
- Alacağı ve dayanak sözleşmeyi belirlenebilir yazın.
- Sözleşmeyi yazılı ve imzalı düzenleyin.
- Borçluya devri ispatlanabilir biçimde bildirin.
- Teminat ve faizlerin kapsamını belirtin.
- Dava veya takip dosyasında alacaklı değişikliğini işleyin.
Güncel ve doğrudan ilgili kararlar#
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, E.2021/535, K.2023/266, 29.03.2023#
Devam eden tazminat davasındaki alacak devredilmişti. Kurul, alacağın kural olarak borçlunun rızası olmadan ve yazılı sözleşmeyle devredilebildiğini; devralanın aktif taraf sıfatını kazandığını açıkladı. Alt sorun, devam eden davada taraf sıfatıdır. Tam metin
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E.2015/4705, K.2015/5546, 12.03.2015#
Takip sırasında haciz alacağı devredilmiş, satış ilanı yeni alacaklıya gönderilmemişti. Daire, devralanın takipte alacaklı ve tapu sicilinde ilgili olduğunu kabul ederek ihalenin feshine karar verilmesi gerektiğini belirtti. Alt sorun, devrin icra dosyasındaki etkisidir. Tam metin
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E.2012/31284, K.2013/7251, 05.03.2013#
Banka alacağını devralan kişinin icra işlemi talebi reddedilmişti. Daire, yazılı devirle devralanın kesin olarak alacaklı sıfatı kazandığını ve takip işlemlerini yapabileceğini belirtti. Alt sorun, devralanın tasarruf yetkisidir. Tam metin
Kararların soruya verdiği net cevap#
Borçlu onayı kural olarak gerekmez; yazılı devir sözleşmesi gerekir. Devirle dava ve takip yetkisi devralana geçer. Borçluya bildirim, geçerlilikten çok yanlış kişiye ödeme riskini ve usul işlemlerini güvence altına alır.
Sık sorulan sorular#
Gelecekteki alacak devredilebilir mi?#
Yeterince belirlenebilir ve kanunen yasak değilse devredilebilir.
Sözleşmedeki devir yasağı geçerli mi?#
Kural olarak taraflar devir yasağı koyabilir; üçüncü kişinin iyiniyeti ve özel hükümler ayrıca incelenir.
Teminatlar da geçer mi?#
Alacağa bağlı feri haklar kural olarak devralana geçer; teminatın türüne özgü şekil ve sicil işlemleri saklıdır.
İlgili yazılara iç bağlantılar#
Kaynakça#
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu m.183-194
- Yargıtay HGK, E.2021/535, K.2023/266
- Yargıtay 12. HD, E.2015/4705, K.2015/5546
- Yargıtay 12. HD, E.2012/31284, K.2013/7251
Bu metin genel hukuki bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığın özellikleri, süreler ve başvuru yolu ayrıca değerlendirilmelidir.