İbra Sözleşmesi Borcu Sona Erdirir mi?

Alacaklı ve borçlu, ibra sözleşmesiyle borcu tamamen veya kısmen sona erdirebilir; borcun daha önce ifa edilmiş olması gerekmez. İbranın hangi alacağı ve ne kadarını kapsadığı açık olmalıdır. İşçi alacaklarına ilişkin ibranamelerde TBK m.420'nin yazılı şekil, bir aylık süre, alacak türü ve miktarı ile banka yoluyla eksiksiz ödeme şartları ayrıca uygulanır.

Genel ibra nasıl kurulur?#

TBK m.132, borcun doğumu kanunen veya taraflarca şekle bağlı olsa bile tarafların şekle bağlı olmadan ibra yapabileceğini düzenler. Ancak özel kanun, işlem veya taraf anlaşması yazılı şekil arayabilir. İspat ve kapsam uyuşmazlığını önlemek için yazılı metin tercih edilmelidir.

İbra ile makbuz arasındaki fark#

Makbuz borcun ödendiğini gösterir; ibra ise ödeme olmadan da alacak hakkını sona erdiren anlaşmadır. “Bütün haklarımı aldım” şeklindeki soyut metin, borcun türü ve iradenin serbestliği tartışmalıysa tek başına yeterli olmayabilir.

İbra ne zaman geçersiz olabilir?#

Hata, hile, korkutma ve aşırı yararlanma gibi irade sakatlıkları ibra yönünden de ileri sürülebilir. İbra savunması tarafın önceki beyanları ve kayıtlarıyla çelişiyorsa dar yorumlanır. İş ilişkisinde hizmet devam ederken düzenlenen veya TBK m.420 şartlarını taşımayan ibraname kesin hükümsüz olabilir.

Uygulamalı örnek#

Taraflar 300.000 TL ticari alacağın 250.000 TL ödenmesi karşılığında kalan 50.000 TL yönünden ibra edildiğini açıkça yazarsa borç o ölçüde sona erer. Metin yalnız “hesap kapandı” diyorsa hangi fatura ve ferilerin kapsandığı tartışma doğurabilir.

Okuyucu için yapılacaklar listesi#

İbra edilen borcu, dönemi ve tutarı açık yazın.
Faiz, ceza ve masrafların kapsama girip girmediğini belirtin.
İmza yetkilerini kontrol edin.
Ödeme varsa dekontla ilişkilendirin.
İrade sakatlığına yol açabilecek baskıdan kaçının.
İşçi ibrasında TBK m.420 şartlarını ayrı denetleyin.

Güncel ve doğrudan ilgili kararlar#

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2008/11350, K.2009/31936, 16.11.2009#

Yazılı ibra olmadan “helalleşme” savunması ileri sürüldü. Daire, ibranın ödeme anlaşması değil borcu sona erdiren işlem olduğunu; irade sakatlığı ve kapsamın titizlikle incelenmesi gerektiğini belirtti. Alt sorun, ibra iradesinin ispatıdır. Tam metin

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2008/21802, K.2010/6801, 15.03.2010#

Matbu istifa belgesindeki “bütün yasal haklarımı aldım” ibaresine dayanılmıştı. Daire, alacakların kalem kalem gösterilmediğini ve savunmanın kayıtlarla çeliştiğini belirterek soyut ibareye ibra etkisi tanımadı. Alt sorun, kapsamın açıklığıdır. Tam metin

Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, E.2008/14553, K.2010/818, 21.01.2010#

Fazla çalışma alacağına ilişkin ibranameler incelendi. Daire, tam ödemenin ifa, kısmi ödemenin ise yalnız makbuz etkisi doğuracağını; işçi ibrasının dar yorumlanacağını açıkladı. Alt sorun, kısmi ödeme ile ibra ayrımıdır. Tam metin

Kararların soruya verdiği net cevap#

İbra borcu sona erdirebilir, fakat açık ve serbest iradeye dayalı olmalıdır. Ödeme belgesi ile ibra aynı değildir. Özellikle işçi alacaklarında genel ifadeler yeterli olmaz; TBK m.420'nin güncel emredici şartları eksiksiz aranır.

Sık sorulan sorular#

İbra sözleşmesi sözlü yapılabilir mi?#

Genel ibra TBK m.132 kapsamında şekle bağlı değildir; özel düzenleme ve ispat riski nedeniyle yazılı yapılması uygundur.

Kısmi ibra mümkün mü?#

Evet. Hangi tutar veya alacak kaleminin sona erdiği açıkça gösterilmelidir.

İşten çıkış günü ibraname imzalanabilir mi?#

İşçi alacaklarında TBK m.420, sözleşmenin sona ermesinden başlayarak en az bir aylık süre dahil özel şartlar getirir.

İlgili yazılara iç bağlantılar#

Kaynakça#

Bilgilendirme notu

Bu metin genel hukuki bilgi amacıyla hazırlanmıştır. Somut uyuşmazlığın özellikleri, süreler ve başvuru yolu ayrıca değerlendirilmelidir.